Op 3 februari maakte intensieve sneeuwval het winterbeeld compleet maar de sneeuw leidde ook tot overlast en deed de Elfstedentocht de das om (foto: Peter de Vries)
Op 3 februari maakte intensieve sneeuwval het winterbeeld compleet maar de sneeuw leidde ook tot overlast en deed de Elfstedentocht de das om (foto: Peter de Vries)
Een koudegolf is een periode van minstens vijf dagen met temperaturen ook overdag onder nul (ijsdagen), waarbij de temperatuur in De Bilt op zeker drie dagen onder de min 10 graden komt. De vorige koudegolf beleefde ons land in 1997, toen op 4 januari een Elfstedentocht werd verreden. Tijdens de koudegolf van 30 januari tot 8 februari 2012 bereikte het ijs lang niet overal vereiste gemiddelde dikte van 15 cm. Op 3 februari viel er in een groot deel van het land sneeuw, op veel plaatsen zo'n 5 tot 10 cm, waardoor de ijsaangroei verder stagneerde.

Het zonnige vriesweer leverde wel een aantal fraaie schaatsdagen op, maar het was bijzonder koud. De gure oostenwind in combinatie met de strenge vorst leidde tot zeer lage gevoelstemperaturen die in ons land slechts eens in de dertig jaar voorkomen. Op sommige plaatsen daalde de temperatuur op vijf dagen onder de min 15 graden en lokaal zelfs kouder dan min 20 graden. Lelystad noteerde op 4 februari min 22,9 graden, Marknesse was met min 22,8 graden vrijwel net zo koud. In De Bilt werd min 18,9 graden gemeten en dat was voor februari de laagste temperatuur sinds 1956. De eerste tien dagen van februari vormden in De Bilt met min 6,9 graden de koudste eerste decade van februari sinds 1917 toen min 7,1 is gemeten.

De rest van de meteorologische winter was bijzonder zacht. Op nieuwjaarsdag zijn in het zuiden van ons land zelfs temperaturen gemeten van 14 graden. In De Bilt bedraagt de gemiddelde temperatuur over december, januari en februari 4,1 graden tegen 3,4 graden normaal (gemiddeld over 1981-2010). Daarmee heeft het seizoen een plaats verworven bij de zachte winters. De laatste decennia waren de meeste winters zacht maar de afgelopen drie jaar was het kouder met veel sneeuw.

In de winter van 2012 viel weinig sneeuw, een enkele dag uitgezonderd. Wel viel er veel regen vooral in december die zelfs tot de natste maanden hoort sinds het begin van de metingen. De combinatie van een natte december, een nat begin van het nieuwe jaar en een stormachtige noordwester leidde begin dit jaar korte tijd tot wateroverlast. Februari was een opmerkelijk droge maand. Gemiddeld over het land leverden de drie wintermaanden 244 mm op tegen 210 mm normaal.

De zon was vaak te zien vooral tijdens de vorstperiode in februari. gemiddeld over het land scheen de zon 235 uur tegen 199 uur normaal. In Stavoren scheen de zon zelfs 271 uur.

Andere landen in Europa komen met vergelijkbare winteroverzichten. Vrijwel overal was de winter relatief zacht maar waren de eerste weken van februari uitzonderlijk koud. Ook het gebied van de Middellandse Zee kreeg te maken met de koudegolf die daar en in het Alpengebied bijzonder sneeuw opleverde. St. Anton in Oostenrijk kreeg in januari en februari een hoeveelheid van vier meter sneeuw. De tegenstellingen waren groot: zo daalde de temperatuur op 6 februari in Oberstdorf in Duitsland tot min 29 graden, waarna de thermometer in Mittenwald op 24 februari plus 17 graden aanwees. In het Zwitserse Engadin werd op 6 februari zelfs min 35 graden genoteerd, terwijl Locarno op 25 februari een voorjaarsachtige 23 graden meldde.