Satellietwaarnemingen van scheepvaartbijdrage aan NO2 boven vaarroutes (zwarte lijn), vergeleken met het goederenvervoer door het Suezkanaal (gele lijn) en internationale handelsvolumes. Van alle gegevens is het lopend jaarlijks gemiddelde weergegeven (Bron: KNMI)
Satellietwaarnemingen van scheepvaartbijdrage aan NO2 boven vaarroutes (zwarte lijn), vergeleken met het goederenvervoer door het Suezkanaal (gele lijn) en internationale handelsvolumes. Van alle gegevens is het lopend jaarlijks gemiddelde weergegeven (Bron: KNMI)
Uit nieuw onderzoek door het KNMI blijkt dat mondiale trends in de uitstoot van de scheepvaart aan de hand van satellietwaarnemingen in kaart kunnen worden gebracht. Uit het onderzoek blijkt dat veranderingen in de hoeveelheid stikstofdioxide (NO2) boven internationale scheepvaartroutes duidelijk zichtbaar zijn in satellietmetingen. De metingen laten zien dat de langjarige trend in de van scheepvaart afkomstig NO2 stijgend is, maar ook dat er in 2008 en 2009 een scherpe daling optrad.

Deze periode komt precies overeen met de economische recessie die in de zomer van 2008 begon en een sterke krimp van de internationale handel tot gevolg had. Uit het onderzoek blijkt dat de gemeten NO2-concentraties gelijke tred houden met het goederenvervoer over zee en met verschillende internationale handelsvolumes. Dit wijst er op dat de waargenomen trends in NO2 vrijwel zeker samenhangen met veranderingen in de intensiteit van de scheepvaart.
Condensatiekernen maken de scheepvaartroutes ook zichtbaar in wolkenpatronen (Bron: NASA/GSFC)
Condensatiekernen maken de scheepvaartroutes ook zichtbaar in wolkenpatronen (Bron: NASA/GSFC)

Het is dus mogelijk om vanuit de ruimte de conjuncturele cyclus in de internationale scheepvaart vrijwel tot op de maand nauwkeurig waar te nemen. Omdat de zeescheepvaart sterk afhankelijk is van internationale handelsstromen, is ook de recessie in de wereldeconomie te herkennen in de satellietmetingen.

Veranderingen in de scheepvaartbijdrage aan de NO2-concentratie zijn niet rechtstreeks uit de satellietmetingen te bepalen, omdat atmosferische verstoringen en instrumentele effecten het beeld kunnen vertroebelen. De nieuwe methode in het KNMI-onderzoek waarmee dit probleem wordt opgelost, maakt gebruik van de schone maritieme omgeving waarin verschillende internationale scheepvaartroutes liggen. Door de achtergrondconcentratie boven deze omgeving in mindering te brengen van de NO2-concentratie die boven de scheepvaartroutes gemeten wordt, blijft alleen de scheepvaartbijdrage over en zijn eventuele trends daarin veel duidelijker zichtbaar.

Met deze methode worden in grote lijnen dezelfde trends gevonden boven vier verschillende scheepvaartroutes: door de Middellandse Zee, de Rode Zee, de Indische Oceaan en door de Zuid-Chinese Zee. Ook de resultaten die met vier verschillende satellietinstrumenten worden gevonden lijken sterk op elkaar. Dat de veranderingen in NO2 boven de onderzochte scheepvaartroutes verband houden met de scheepvaart, blijkt ook uit het feit dat in de perioden 2002-2004 en 2007-2008 de NO2-concentratie wel toenam langs de scheepvaartroutes, maar niet boven de directe omgeving.

Meer diepgang in kenniscentrum
http://www.knmi.nl/cms/content/104546/luchtvervuiling