Metingen tijdens de koudegolf 2012 met simulaties van de ijsdikte in een kouder klimaat en zonder sneeuw (bron: KNMI)
Metingen tijdens de koudegolf 2012 met simulaties van de ijsdikte in een kouder klimaat en zonder sneeuw (bron: KNMI)
Bovendien was 2012 natter dan een gewoon jaar in Nederland. Landelijk gemiddeld viel er 876 mm tegen 849 mm normaal. Leeuwarden kreeg zelfs 1043 mm regen te verwerken. Dat is nog een stuk minder dan het jaarrecord in 1998 van 1374 mm in Schellingwoude. Het oosten en zuidoosten van het land kreeg in het afgelopen jaar de minste regen, op verschillende plaatsen zo'n 750 mm.

De gemiddelde jaartemperatuur lag in 2012 in De Bilt op 10,3 graden tegen 10,1 graden als langjarig gemiddelde. De afwijking van de temperatuur was daarmee in ons land minder groot dan in 2011 toen 10,9 graden als gemiddelde werd geboekt. In 2006 en 2007 was het jaargemiddelde zelfs 11,2 graden.

Het vrijwel normale gemiddelde zegt weinig over het werkelijke verloop van de temperatuur. Het weer was zeer wisselvallig waarbij we van het ene uiterste in het andere vielen. Zo begon 2012 buitengewoon zacht (14 graden op Nieuwjaarsdag) met veel neerslag en hoge waterstanden, vooral in het noorden van ons land.

Eind januari viel de vorst in en tussen 30 januari en 8 februari was voor het eerst in vijftien jaar sprake van een officiële koudegolf. Dat is een opeenvolging van minstens vijf ijsdagen in De Bilt met een maximumtemperatuur onder nul waarvan op minstens drie dagen strenge vorst werd gemeten onder min 10 graden. Door de harde wind was het vooral voor het gevoel extreem koud. In Lelystad daalde de temperatuur op 4 februari tot min 22,9 graden, de laagste temperatuur van 2012.

De Elfstedenkoorts steeg naar een hoogtepunt maar uiteindelijk was het ijs op veel plaatsen niet dik genoeg om de Tocht der Tochten nog te organiseren voor de dooi inviel. Spelbreker was het zachte weer dat aan de vorstperiode was voorafgegaan. De afkoeling had daardoor veel tijd nodig en de vorming van het eerste ijs liet relatief lang op zich wachten. Ook de vele sneeuw, harde wind en het zonnige weer waren niet gunstig voor de ijsvloer. In de tweede helft van februari keerde het zeer zachte weer terug waardoor de winter als zacht werd geboekstaafd.

Ook het voorjaar was zacht. De zonnige maart werd een van de zachtste maanden in ruim een eeuw en mei was ruim een graad warmer dan gemiddeld. April was daarentegen vrij koud en somber.

Daarna begon de zomer met koel, nat en somber weer. De vakanties in juni en juli vielen grotendeels in het water, maar wie in augustus zijn vrije dagen had gepland was beter af. De oogstmaand was warm en zonnig met in het weekeinde van 18 op 19 augustus tropische temperaturen tussen 30 en 35 graden. Ell in Limburg registreerde 36,7 graden, de landelijk hoogste stand van 2012.

Op verschillende dagen kwam het echter tot onweer waarbij schade werd aangericht door een soms stormachtige wind, valwinden (onder meer bij Steenwijkerwold) en bliksem en op een aantal plaatsen wateroverlast optrad. Eind augustus viel in Friesland 50 tot 75 mm en lokaal meer dan 100 mm binnen één etmaal.

De herfst was zonnig en tamelijk droog met een aantal warme nazomerdagen. Op 9 september werd in het Limburgse Arcen nog 30 graden gemeten. Enkele weken later, op 24 september, kreeg ons land te maken met de eerste storm van het seizoen met aan de westkust windstoten van ruim 100 km/uur.

December begon koud met overlast door sneeuw (10 tot 15 cm in Limburg en Gelderland) in combinatie met een harde wind en ijzel en verraderlijk gladde wegen. In de week van Kerst kwam er een einde aan het winterse weer, dat voorlopig niet terugkeert.

Het jaar telde in De Bilt 13 ijsdagen (maximumtemperatuur onder 0 graden) tegen acht ijsdagen normaal. Op 50 dagen lag de minimumtemperatuur onder nul tegen 58 vorstdagen normaal. In totaal kwam de temperatuur op 77 dagen boven de 20 graden tegen 85 warme dagen normaal, op 24 dagen boven de 25 graden tegen 26 zomerse dagen normaal en op twee dagen boven de 30 graden tegen vier tropische dagen als norm.