Nader Verklaard
September door de jaren heen
29 september 2012 -
Meteorologisch wordt september tot de herfst gerekend, maar soms is de maand een verlengstuk van de zomer. De warmste september staat in De Bilt geboekt in 2006 met gemiddeld 17,9 graden tegen 14,5 normaal (gemiddeld over 1981-2010). Dat is aanzienlijk warmer dan een gemiddelde juli (17,9) of augustus (17,5).
Dreigende lucht bij zware onweersbuien (foto: Jannes Wiersema)
Acht dagen waren in september 2006 in De Bilt zomers met 25 graden of meer. September 1999, met 17,4 graden de één na warmste sinds het begin van de metingen, telde eveneens acht zomerse dagen. Tropische dagen, 30 graden of meer, komen in september weinig voor, maar zijn wel mogelijk. September 1949, die met gemiddeld 17,2 graden op de derde plaats staat van de warmste tien, telde in De Bilt twee tropische dagen. De 5e september 1949 is met 34,2 graden de warmste dag van de maand van de Biltse meetreeks. Landelijk is 35,3 graden het warmterecord op 4 september 1929 in Maastricht.
Ook september 1947 was met 16,8 graden en 11 zomerse dagen een heuse zomermaand. Maastricht noteerde toen vijf tropische dagen en dat ter afsluiting van de topzomer van de 20e eeuw. De tegenstellingen kunnen zeker in voor- en najaar groot zijn, waardoor een warme periode vaak niet in de gemiddelden tot uiting komen. Koude nachten kunnen het gemiddelde behoorlijk drukken. Het opmerkelijkst was september 1919 met een zeer warme eerste helft (drie tropische dagen) gevolgd door een door koude tweede helft met temperaturen bij het vriespunt.
Ook september 1959, de droogste (3 mm) en zonnigste (240 uur) sinds tenminste 1901 begon warm met een aaneengesloten reeks van zes zomerse dagen. Zon en warmte gaan echter niet altijd samen: september 1928 was met 223 uur op een na de zonnigste van de eeuw, maar met gemiddeld 12,7 graden veel te koud. Op 30 september 1928 noteerde Wijster -2,6 graden.
Nog kouder was het op 20 september 1965 met -3,7 graden op de vliegbasis Twenthe. Het koudst was september 1912 (gemiddeld 10,7 graden), toen de temperatuur in De Bilt de hele maand niet hoger kwam dan 19 graden. Met 110 uur zon (134 normaal) en 110 mm (67 normaal) was het ook somber en nat. Teleurstellend temeer daar augustus dat jaar ook de koudste (14,1 graden) en somberste (105 uur zon) was met zelfs een zware storm.
Vier septembermaanden leverden de laatste twintig jaar meer dan 100 mm op: 2001 (211 mm), 1994 (155 mm), 1998 (149 mm) en 1993 (109 mm). De meeste regen viel in september 1957 met 213 mm in De Bilt en 244 mm in Rotterdam. Op 13 september 1998 viel in Dirksland 134 mm binnen 24 uur.
Eerste uitgave:
10-10-02
Laatste wijziging:
29-09-12