 |
|
|
|
Nader Verklaard
Herfst door de jaren heen
30 november 2012 -
De meteorologische herfst met de maanden september, oktober en november heeft tegenwoordig (gemiddeld over 1981-2010) in De Bilt een gemiddelde temperatuur van 10,6 graden. In de eerste dertig jaar van de vorige eeuw was het gemiddelde 9,4 graden, een stuk kouder dus. Zeven jaren uit dat tijdvak staan bij de koudste tien van de 20e eeuw. De lijst wordt aangevoerd door 1905, 1919 en 1952 met 7,7 graden.
December 2010 telde 29 vorstdagen, het grootste aantal in De Bilt in zeker honderd jaar. De ijsbrekers moesten weer volop in actie komen (foto: Jannes Wiersema)
In de jaren twintig begon de winterkou vaak al in de herfst. De grootste aantallen vorstdagen telde de herfst in 1919 (28), 1920 (29) en 1921 (24), terwijl 8 dagen met vorst normaal is. In 1921 noteerde het KNMI op 29 november min 14,4 graden, landelijk de koudste herfstdag van de eeuw. Daags daarop vroor het 13,7 graden. Die maand eindigde met vijf dagen matige tot strenge vorst. De vroegste ijsdag (hele dag vorst) had ons land op 3 november 1980 met in De Bilt min 0,9 graden als maximum.
Vroege kou werd steevast gevolgd door zachte winters. Ook de laatste decennia begon de winter voor schaatsliefhebbers soms veelbelovend. Vanaf half november 1993 vroor het iedere dag: Twenthe noteerde -11,4 graden. In 1995 was daar al begin november min 9,2 graden gemeten. In 1998 leverde november strenge vorst op, maar ook hierop volgde een zachte winter. De herfst was het warmst in 2006 (13,6), 2005 (12,0), 1969 (11,7), 1982, 1999, 2000 en 2001 (11,6) en 1949 (11,3). In 2010 viel eind november de winter in waarna een zeer koude december volgde, maar daarmee had de winter gelijk al zijn kruit verschoten.
De herfst als overgangsseizoen kent enorme contrasten. Zo werd het in 1949 begin september 35 graden en in oktober 1921 nog 30 graden. Binnen enkele dagen kan het omslaan, zoals in 1965: op 7 november nog 20 graden in Limburg, maar een week later vroor het in Eelde 13 graden en viel er sneeuw. De vroegste sneeuw viel op 13 oktober 1975, toen bijna het hele land wit werd. In de herfst kan het flink sneeuwen: zo sneeuwde het in november 1985 in de Bilt op 15 dagen, plaatselijk viel 20 cm.
De natste herfst hadden we in 1998 met in De Bilt 468 mm (tegen 241 mm normaal) en op veel plaatsen wateroverlast. In 1959 was de herfst zeer zonnig met 450 uur zon tegen 314 uur normaal.
De herfst is echter het beruchtst om zijn stormen. De meest recente zware storm met een uurgemiddelde windsnelheid van windkracht 10 beleefde ons land op 27 oktober 2007. In IJmuiden en Vlissingen zijn daarbij windsnelheden gemeten van 148 km/uur. Ook op 16 oktober 1987 en 29 oktober 2000 werd aan onze kust een uurgemiddelde van windkracht 10 gemeten.
Eerste uitgave:
03-10-02
Laatste wijziging:
30-11-12
|
 |
|
|
