De prins van Oranje, prinses Máxima en Minister Plasterk op Antarctica (foto: RVD)
De prins van Oranje, prinses Máxima en Minister Plasterk op Antarctica (foto: RVD)
Gedurende de hele periode vonden tal van activiteiten plaats, zoals exposities, lezingen en radio en televisie uitzendingen. Het bezoek dat Prins Willem Alexander en Prinses Maxima onlangs aan de Zuidpool brachten vond ook plaats in het kader van het Internationale Pooljaar.

Centraal thema was de invloed van de klimaatverandering op de poolgebieden. Nederland stond aan de wieg van het eerste Internationale Pooljaar van 1882/1883. Een van de initiatiefnemers was KNMI directeur Buys Ballot. Door lezingen en artikelen in de krant wist de wereldberoemde meteoroloog een draagvlak te creëren voor het poolonderzoek.

Hij was ervan overtuigd dat het weer in de poolgebieden ook voor ons land van belang was en nuttig was voor de weersverwachting. Zodoende kwam geld beschikbaar om zijn droom uit te voeren: een Nederlandse expeditie naar de poolgebieden.

In juli 1882 vertrekt de expeditie onder grote publieke belangstelling vanuit Amsterdam voor een indrukwekkende en spannende reis. In die jaren was er nog weinig bekend van de omstandigheden die de poolreizigers tegemoet zouden zien. Door ijsgang en kou was vooral de winterperiode een barre tijd.

De expeditie had Dicksonhaven aan de noordkust van Siberië als doel. Door ijsgang in de Kara Zee, ten oosten van Nova Zembla, mislukte dat Negen maanden lang zaten de expeditieleden ingesloten in het ijs. Door het kruiende ijs sloeg het schip bovendien lek en zonk het.

Men moest dus op eigen kracht terug zien te komen. Met sloepen en sleden werd in augustus 1883 de terugtocht naar de bewoonde wereld aanvaard. Op de terugreis werd een klein eilandje (270 bij 50 meter ) ontdekt, dat tot Buys Ballot eiland werd gedoopt.

Ondertussen werd het thuisfront in Nederland ongeruster over het lot van de expeditie. Er was volop kritiek op het late uitzenden van een hulpexpeditie. Op 21 september 1883 keerde de expeditie echter behouden terug in Nederland. Tijdens de reis was een schat aan waarnemingen gedaan waardoor veel meer duidelijk was geworden over het weer in de poolgebieden.

Met name voor het maken van weersverwachtingen is dat van grote betekenis. Daarna volgden in 1932/1933 en 1957/1958 het tweede en derde internationale pooljaar, waarbij opnieuw ontdekkingen werden gedaan die een doorbraak zouden vormen in de wetenschap.