21 juni 2008 -
Onweersbuien kunnen vergezeld gaan van grote hagelstenen van soms 5 centimer doorsnede of groter. Zulke projectielen richten schade aan, vooral aan dakbedekking en glas. Ook gewassen, planten, auto's, kortom vrijwel alles dat getroffen wordt, moet het ontgelden. Mensen riskeren verwondingen en dieren, met name vogels, worden in een zware hagelbui vaak dodelijk getroffen.
Hagel op 4 februari 2003. Foto: de heer Oosterbroek uit Kampen
Grote stenen zijn door hun gewicht gevaarlijker dan kleine. Bovendien slaan ze met grotere snelheid in. Bolvormige stenen van 3 centimeter halen zo'n 50 km/h, stenen als tennisballen van 6 centimeter wegen ongeveer 100 gram en vallen met 120 km/h. Nog grotere stenen zouden snelheden kunnen bereiken van 300 km/h. Hagelstenen hebben vaak langwerpige uitsteeksels en daarom zegt het gewicht meer over het gevaar dan de afmeting. Het gewicht is eenvoudig te bepalen met een brievenweger of te bepalen uit het smeltwater van de hagelsteen in een maatglas. Grote hagelstenen ontstaan in gigantische onweerswolken die soms tot meer dan 10 kilometer hoogte uitgroeien en waarin krachtige omhoog en omlaag gerichte luchtstromingen voorkomen. Zulke buien gaan vergezeld van valwinden, windstoten of windhozen.
Hagel ontstaat wanneer kleine ijs- en sneeuwkristallen in luchtlagen terechtkomen met grote onderkoelde waterdruppels. Het bovenste deel van een buienwolk, waar het meer dan 20 graden vriest, bevat ijskristallen, terwijl het onderste deel, met temperaturen tussen -10 en -20 graden, onderkoelde druppels bevat. Door dalende en stijgende luchtbewegingen in de wolk komen ijsdeeltjes op niveaus met veel onderkoeld water. Zo komt het tot botsingen tussen onderkoelde druppels en ijs. De onderkoelde druppels zetten zich af op de ijskristallen, die groeien en ten slotte als hagel uit de wolk vallen.
Hagelstenen bestaan vaak uit laagjes die afwisselend mat en helder zijn. In het eerste geval vriezen de botsende deeltjes of druppels onmiddellijk vast; in het tweede geval wordt zoveel water ingevangen dat er een waterlaagje ontstaat dat pas kort daarna bevriest.
In ons land komt zomerhagel met een diameter van 2 centimeter of meer gemiddeld vijf keer per jaar ergens in het land voor. Vrijwel elke zomer komen plaatselijk ook grotere hagelstenen omlaag: op 23 juli 1996 vielen er in Apeldoorn en omgeving hagelstenen van circa 6 centimeter. Op 6 juni 1998 zijn extreem grote hagelstenen gevallen tot bijna 10 centimeter lengte.
Eerste uitgave:
06-03-03
Laatste wijziging:
21-06-08
