 |
|
|
|
Nader Verklaard
Januari door de jaren heen
13 januari 2013 -
De eerste tien dagen van januari hebben in De Bilt een gemiddelde temperatuur opgeleverd van 7,7 graden tegen 2,8 graden normaal (gemiddeld over 1981-2010). Daarmee staat de eerste decade van 2013 op een gedeelde vijfde plaats van de warmste periodes sinds 1901. De eerste decade van 2012 staat met 7,9 graden op de vierde plaats, terwijl de lijst wordt aangevoerd door 2007 met 8,8 graden gemiddeld over 1 tot 10 januari.
De Eemshaven was begin 2011 voor het eerst sinds de winter van 1986 voor een groot gedeelte dichtgevroren (foto: Jannes Wiersema)
Ook 2011 begon zacht, waarna kouder weer volgde. In 2009 en 2010 was januari kouder met regelmatig vorst, een welkome afwisseling na een lange reeks zeer zachte maanden.Januari 2007 was met gemiddeld 7,1 graden zelfs veruit de zachtste in drie eeuwen, in 2008 was de maand met 6,5 graden bijna net zo zacht.
Aan top staan verder 1921, 1975 en 1983 met een gemiddeld 6,2 graden.Koude januari’s zijn zeker de laatste decennia in de minderheid. In De Bilt lag de temperatuur in de ijsmaand, zoals januari ook wel wordt genoemd, sinds 1901 gemiddeld zeventien keer onder nul. In de negentiende eeuw gebeurde dat ruim twee keer zo vaak.
In 2012 ligt het schaatsijs er eind januari nog niet uitnodigend bij (foto: Jannes Wiersema) 
De gemiddelde temperatuur van januari 1997 was min 1,2 graden. In 1940 had ons land met min 5,5 graden de koudste januari van de eeuw, maar ook in de extreem koude winters van 1963 (min 5,3 graden) en 1942 (min 5,1 graden) deed de eerste maand van het jaar zijn naam als ijsmaand alle eer aan. De jaren dertig gingen voorbij zonder een koude januarimaand maar de jaren veertig haalden dat in met vijf zeer koude maanden.
Januari 1942 was een heuse sneeuwmaand: op de helft van alle dagen viel volop sneeuw. Vooral rond de 25e was het erg met ook harde wind en zeer strenge vorst. De 26e januari 1942 was de koudste dag in ruim honderd jaar: in De Bilt werd het niet 'warmer' dan min 11,2 graden! Toen 's avonds de wind wegviel, werd de kou extreem: De Bilt noteerde met min 24,8 graden zijn laagste stand en Winterswijk boekte op 27 januari 1942 met min 27,4 graden het landelijke kouderecord. Ook januari 1963 was met gemiddeld min 5,3 graden, herhaaldelijk sneeuwjachten met meters hoge sneeuwduinen en ijsschotsen op de Noordzee een Siberische maand. In de periode 1948-1978 was dit opvallend genoeg de enige zeer koude januari.
Sinds de jaren tachtig was het winterweer vaak opvallend zacht. Alleen januari 1996, 1997 en 2010 waren koud met een gemiddelde temperatuur onder nul. Op 13 januari 1993 noteerde De Bilt met 15,3 graden het warmterecord, maar landelijk staat 16 januari 1947 aan top met 17,2 graden in Maastricht.
In de winter van 1990 kwam het herhaaldelijk tot storm. Op 25 januari 1990 bereikte de wind aan zee een uur lang gemiddeld 108 km/uur (windkracht 11). De januaristorm van 1990, die tijdens de avondspits zijn hoogtepunt bereikte, was één van de ergste stormen van de laatste decennia. Op 3 januari 1976 haalde de wind nog een iets hoger een uurgemiddelde van 115 km/uur, bijna windkracht 12.
De meest catastrofale storm van de twintigste eeuw was die van 31 januari 1953, die de watersnoodramp veroorzaakte. Recenter zijn de hoge waterstanden in 1995 met dreigende dijkdoorbraken en evacuaties. Oorzaak was de zware regen in de stroomgebieden van de rivieren. Januari 1995 was in De Bilt met 127 mm op drie na de natste van de twintigste eeuw. Aan top staat januari 1948 met 141 mm, gevolgd door 1984 ( 133 mm ) en 1988 met 128 mm januariregen. De droogste januari van de 20e eeuw boden de jaren negentig: 1997 met 3,6 mm en 1996 met 7,1 mm.
Eerste uitgave:
05-03-03
Laatste wijziging:
13-01-13
|
 |
|
|
