Kerstroos in De Bilt in de bloeiende natuur op 26 december 2006 (foto: Jacob Kuiper, KNMI/WPI)
Kerstroos in De Bilt in de bloeiende natuur op 26 december 2006 (foto: Jacob Kuiper, KNMI/WPI)
Meestal ligt de temperatuur op deze dagen tussen 5 en 10 graden. Sinds 1901 werd het in De Bilt op de eerste kerstdag veertien keer warmer dan 10 graden, het laatst in 2011 toen het KNMI een 10,6 graden als maximum noteerde. De zachtste eerste kerstdag sinds 1901 beleefden we in 1997 toen in De Bilt een temperatuur van 12,8 graden is gemeten. In Woensdrecht en Oost-Maarland werd 14,5 graden gemeten. De warmste beide kerstdagen hadden we in 1974 met 12 graden zowel op eerste als tweede kerstdag. Ook in 2011 waren de beide kerstdagen met achtereenvolgens 10,6 graden en 12,0 graden bijzonder zacht.

Kerstdagen met vorst zijn in de minderheid: tien keer bleef het in De Bilt sinds 1901 op eerste kerstdag de hele dag vriezen, terwijl tweede kerstdag veertien maal een zogenaamde ijsdag was. Zeven keer waren de beide kerstdagen ijsdagen, het laatst in 1970. Sinds 1901 lag er acht keer op beide kerstdagen een gesloten sneeuwdek in de Bilt, in 1906, 1938, 1940, 1950, 1964, 1981, 2009 en 2010.

Strenge vorst is de laatste bijna veertig jaar met kerst niet voorgekomen: in 1964 is in De Bilt op eerste en tweede kerstdag -12 graden gemeten, maar overdag kwam het kwik boven nul. Bovendien viel 10 tot 15 centimeter sneeuw en voor het vierde achtereenvolgende jaar kon er met kerst op natuurijs geschaatst worden.

Voor schaatsers was vooral 1961 fraai: op beide kerstdagen bleef het enkele graden vriezen bij zonnig weer met weinig wind en het ijs lag er goed bij. In 1938 ging Nederland met Kerstmis massaal op de schaats: het vroor matig tot streng, maar de zon scheen volop en er lag een dik pak sneeuw. De temperatuur kwam toen in De Bilt op tweede kerstdag niet hoger dan -4,8 graden, de laagste middagtemperatuur ooit met kerst gemeten.

In 1994 was kerst voor het eerst in bijna tien jaar winters met 's ochtends matige vorst. Die kerst is de geschiedenis ingegaan als gladde kerst. Vooral op de avond van eerste kerstdag viel regen op een bevroren ondergrond (ijzel) waardoor de wegen ijsbanen werden en 12 mensen door de gladheid om het leven kwamen. Zo'n spekgladde kerst hadden we ook in 1933 toen zo'n 300 ongevallen werden geteld.

Kerstmis 1996 was heel koud met in het zuiden 10 graden vorst. Het jaar daarop was eerste kerstdag met 12 tot 14 graden uitzonderlijk zacht. De laatste jaren was Kerst met uitzondering van 2000 zacht met temperaturen tussen 10 en 14 graden, in 1998 en 1999 ook onstuimig met storm, hagel en onweer. Kerst 2009 en 2010 was een witte kerst. Het laatste jaar lag in het zuiden van Limburg zelfs 30 cm sneeuw. De grens tussen vorst en dooi pendelde tijdens de kerst 2010 over het land wat leidde tot gladheid door ijzel en winterse buien.