Seismisch risico in Nederland. De kaart laat de te verwachten intensiteit zien met een herhalingstijd van 475 jaar. Dit komt overeen met een overschrijdingskans van 10% in een periode van 50 jaar. De EMS-Intensiteit is aangegeven in de kleurschaal rechts. (Bron: de Crook, 1996).
In de seismologie wordt er een verschil gemaakt tussen de engelse termen 'seismic hazard' en 'seismic risk'. Seismic hazard is de kans dat er een aardbeving van een bepaalde kracht voor gaat komen in een bepaald gebied. Seismic risk is het totale risico dat een gebied loopt naar aanleiding van een aardbeving en wordt gedefinieerd als het product van de kans op een aardbeving met een bepaalde sterkte, de kwetsbaarheid van het desbetreffende gebied en (een maat voor) de gevolgen van de aardbeving. In het Nederlands worden beide termen vertaald met seismisch risico. Deze tekst gaat over 'seismic hazard' oftewel puur de kans of de dreiging dat er in een Nederland een aardbeving voor kan komen.

Als gegevens voor het berekenen van de kans op een aardbeving worden onder andere de historische seismiciteit van dat gebied, de plaats van actieve breuken en de demping van de bodem gebruikt. Het risico wordt berekend in intensiteit. Naast de magnitude van een aardbeving is er ook nog een andere maat om de kracht van een aardbeving weer te geven, de intensiteit van Mercalli. De magnitude is een maat voor de kracht van de aardbeving zelf; de intensiteit richt zich op de gevolgen en hangt daarom af van de diepte van de aardbevingen en van de ondergrond in die bepaalde regio. Vervolgens wordt er een periode gedefinieerd waarin een bepaalde intensiteit maar één keer overschreden mag worden. Bijvoorbeeld één keer in de 500 jaar. Tenslotte wordt er dan voor een raster van punten per punt bepaald wat de intensiteit is die één keer in de 500 jaar wordt overschreden. Hiervan is dan een kaart te maken met verschillende kleuren per intensiteit.

De seismisch-risico kaart van Nederland hierboven is gemaakt op basis van natuurlijke aardbevingen in Nederland, België en Duitsland. De aardbevingen in Noord-Nederland door de gaswinning zijn dus niet meegenomen. De risicokaart geeft de maximale intensiteit van seismische trillingen aan die te verwachten is in Nederland met een herhalingstijd van 475 jaar. Een terugkeer periode van gemiddeld eens in de 475 jaar betekent dat er een kans van 10% in 50 jaar is dat deze intensiteit wordt bereikt. Dit betekent dat in de donkerrode gebieden gemiddeld één keer in de 475 jaar een intensiteit tussen 6,5 en 7,5 voor kan komen. In dat geval kunnen voorwerpen in huis omvallen, er kan schade aan gebouwen ontstaan, zoals het afbreken van schoorstenen en scheuren in de muren. De kerkklokken kunnen gaan ‘luiden’. Lagere intensiteiten komen vaker voor. De intensiteiten zijn volgens de EMS-1992 schaal.

Een risicokaart kan in plaats van intensiteit ook versnelling weergeven. Als bij een aardbeving de bodem gaat bewegen maakt het heel veel uit hoe snel die bodem in beweging komt. Als de bodem er 20 minuten over doet om een milimeter heen en weer te gaan zal niemand dat merken, maar als het in een seconde gebeurt kan het goed gevoeld worden. Daarom wordt het seismisch risico ook uitgerekend in versnelling. Dat is te zien in de figuur hieronder. Nederland is verdeeld in de zones A t/m D. De horizontale piek grond versnellingen voor de zones A, B, C en D zijn respectievelijk 10, 22, 50 en 100 cm/sec2.

Referentie

Crook, Th. de, 1996, A seismic zoning map conforming to Eurocode 8, and practical earthquake parameter relations for the Netherlands, Geologie en Mijnbouw, 75, pp 11-18.