Avondrood, mooi weer aan boord (foto: Jan Berndsen)
Avondrood, mooi weer aan boord (foto: Jan Berndsen)
Het gezegde berust vaak op waarheid, maar niet altijd. Uit statistisch onderzoek lijkt de regel dat avondrood voorafgaat aan een mooie dag iets vaker te kloppen dan de regel dat morgenrood gevolgd wordt door slecht weer. In beide gevallen waren er echter voorbeelden waarin de regels niet opgingen.

De fraaie kleuren bij schemering houden verband met de lange weg die het zonlicht van de laagstaande zon door de atmosfeer aflegt. Het zonlicht wordt tijdens deze lange route verstrooid en gebroken door stofdeeltjes of waterdamp. Daardoor wordt het van nature witte zonlicht ontleed in verschillende kleuren die we zien als ochtend- of avondschemering. Alleen het rode licht zien we met onze ogen omdat die golflengte het minst wordt verstrooid.

Avondrood ontstaat voornamelijk bij verstrooiing van zonlicht door stof. Op mooie warme dagen gaat er in de regel vervuiling in de lucht omhoog. In het licht van de laagstaande avondzon leidt het stof tot roodkleuring. Dan hangt het dus vaak samen met verontreiniging en fraai weer. 's Ochtends zweeft er meestal nog niet zoveel stof in de lucht. Is de lucht dan rood dan wijst dat in de regel op waterdamp en een hoge luchtvochtigheid. Morgenrood hangt samen met uiterst kleine waterdruppeltjes en een grotere neerslagkans. Dat laatste blijkt echter niet uit statistieken.

De roodkleuring van de atmosfeer kan ook veroorzaakt worden door vulkaanstof. Bij een explosieve uitbarsting komt het stof soms tot tientallen kilometers hoogte. Op die hoogte valt geen regen zodat het vulkaanstof zich daar verzamelt. Met de sterke winden die op grote hoogte waaien, wordt het vervolgens wereldwijd verspreid. De rode gloed door vulkaanstof is alleen te zien bij stabiel weer en door de grote hoogte waarop het zich bevindt zo'n half uur na zonsondergang. Opmerkelijke rode schemeringskleuren in ons land kunnen dus veroorzaakt worden door vulkaanuitbarstingen uit andere land landen.