Animatie satellietbeelden tropische cycloon Yasi (Bron: Wunderground.com)
Animatie satellietbeelden tropische cycloon Yasi (Bron: Wunderground.com)
De afgelopen weken waren er verschillende tropische cyclonen actief bij Australië. Yasi, die Queensland treft, bereikte voor de kust tijdelijk klasse 5, de hoogste categorie met windsnelheden van ongeveer 280 km/uur. Boven land neemt de wind van tropische cyclonen sterk af, maar de regen is er niet minder om. Meteorologen verwachten in een paar dagen hoeveelheden tot 400 mm, uitgerekend in een gebied dat de laatste tijd al zo zwaar getroffen werd door overstromingen. De vorige tropische cycloon Anthony leverde begin deze week al zo'n 200 tot 300 millimeter op.

De beruchtste tropische cycloon in de Australische geschiedenis was Tracy die op eerste kerstdag 1974 met windsnelheden van 220 km/uur Darwin verwoestte. In maart 1999 werd de Australische kust getroffen door Vance met gemiddelde windsnelheden van 230 km/h en recordwindstoten tot 280 km/h. Trixie op 19 februari 1975 was tot voor kort recordhouder met windstoten tot 260 km/h. In maart 1899 werd Cape York Peninsula getroffen door een tropische cycloon die aan 300 mensen het leven kostte, de meest dodelijke cycloon van Australië.

In Nederland komen zulke stormen met windsnelheden tot 300 kilometer per uur, niet voor. Wel kunnen de restanten Europa bereiken, maar dan als gewone depressies met wind en regen. Blijven de restanten van een hurricane ten westen van Europa dan zorgen ze hier voor een sterke warme zuidelijke luchtstroming. Zodra ze doortrekken verslechtert het weer. De rekenmodellen van de atmosfeer hebben vaak moeite met dergelijke druksystemen, zodat de prognoses van dag tot dag kunnen veranderen.

Met zulke depressies hebben we in Europa vooral in de nazomer en herfst te maken wanneer op het noordelijk halfrond de meeste tropische cyclonen ontstaan. In de gebieden rond de evenaar bereikt het zeewater dan een temperatuur van 27 graden of hoger en alleen bij die temperatuur kunnen onder bepaalde omstandigheden tropische cyclonen ontstaan. De levensgeschiedenis van tropische stormen begint meestal boven zee en hun verwoestende uitwerking is het grootst in kustgebieden en op eilanden, vooral ook door de huizenhoge golven die ze veroorzaken. Zodra de cycloon landinwaarts koerst neemt het windgeweld meestal snel in kracht af, maar valt er wel vaak veel regen, soms meer dan 500 millimeter in een dag. Komt de cycloon terug boven de warme zee dan neemt ook de wind weer toe.

Meteorologen kunnen de baan van een storm en de windkracht met een redelijk nauwkeurigheid enkele dagen tevoren berekenen, zodat de bedreigde bevolking tijdig kan worden gewaarschuwd en de nodige voorzorgsmaatregelen kan nemen. Met name in de Verenigde Staten is het aantal slachtoffers dat een storm opeist daardoor de laatste decennia sterk beperkt. Vooral in gebieden met een gebrekkiger communicatie en slechte woonomstandigheden, zoals het laaggelegen kustgebied van Bangladesh, veroorzaken tropische stormen soms nog veel slachtoffers.