Gewoonlijk telt december twee of drie schaatsdagen en vijf sneeuwdagen maar menig decembermaand gaat voorbij zonder winters weer
Gewoonlijk telt december twee of drie schaatsdagen en vijf sneeuwdagen maar menig decembermaand gaat voorbij zonder winters weer
De nachtelijke minima variëren van gemiddeld 3,0 graden in Vlissingen tot 0,1 graden in Eelde, de maxima overdag liggen tussen 6,7 graden in Vlissingen en 5,2 graden in het Eelde. Hier telt december 14 dagen met vorst, terwijl Vlissingen onder invloed van het relatief warme zeewater slechts zes vorstdagen heeft.

In het westen blijft het in deze maand gemiddeld op een of twee dagen de hele dag vriezen, terwijl in het oosten vier ijsdagen geen uitzondering zijn. Een nacht met strenge vorst (lager dan min 10 graden) is in december op verschillende plaatsen in het binnenland ook heel gewoon.

Gemiddeld over het land valt er in deze maand 75 mm neerslag gedurende 75 uur verspreid over 18 dagen met minstens 0,1 mm. Meestal is dat regen maar op vijf dagen valt de neerslag in de vorm van (natte) sneeuw. In de volgende wintermaanden liggen de sneeuwkansen met gemiddeld zes sneeuwdagen nog een fractie hoger, maar de hoeveelheid en duur van de neerslag nemen af. De hoge Veluwe is in december met gemiddeld ongeveer 90 mm het natste gebied van ons land. Het midden van Limburg en het oosten van Groningen krijgen 70 tot 75 mm.

Onweer wordt in het westen, waar het warme zeewater de buienactiviteit bevordert, gemiddeld op een dag gehoord maar in het oosten en zuiden is onweer in december nog zeldzamer. Den Helder telt in deze maand gewoonlijk vijf dagen met hagel, terwijl het in Maastricht slechts op een enkele dag hagel wordt gerapporteerd. December telt doorgaans zo'n zes of zeven mistdagen. Normaal telt de laatste maand van het jaar twee of drie dagen met ijsvorming, maar de meeste decembermaanden gaan voorbij zonder schaatsweer.

De zon schijnt 40 tot 55 uur met de meeste zon aan de kust. Daarmee is december de "donkerste" maand van het jaar. Zowel november als januari tellen zo'n 50 tot 75 uur zon. Gewoonlijk gaat bijna de helft van de dagen in december voorbij zonder ook maar een straal zon. In december waait het vaak hard. Den Helder telt 19 dagen met gemiddeld windkracht 5 of meer, vier dagen met een gemiddelde minstens windkracht 7 en een stormdag met windkracht 8 of meer. In januari liggen die aantallen nog iets hoger.

Decem was het Latijnse woord voor tien en op de oude Romeinse kalender was dit de tiende maand van het jaar. In de nieuwe kalenderindeling werd het de twaalfde en sluitmaand. In de volksmond ook wel aangeduid als joelmaand, genoemd naar het joelfeest, de Germaanse kerst. Andere benamingen zijn wolfsmaand, donkeremaand, kerstmaand en wintermaand. Het winterseizoen begint immers, meestal op 21 en soms op 22 december.

Voor weerkundigen is het winter zodra december op de kalender verschijnt. Een wisselende begindatum voor de seizoenen is lastig voor klimatologische vergelijkingen. Bovendien kan het begin december al winters zijn met vorst en sneeuw, terwijl later in de maand vaak de dooi invalt, het kerstdooiweer. Een sluitende verklaring ontbreekt en die volgorde gaat ook lang niet altijd op.