23 juli 2012 -
De eerste drie weken van juli waren voor vakantiegangers in ons land teleurstellend met weinig zon, veel regen en te lage temperaturen. In tegenstelling tot 2010 toen juli met gemiddeld 19,9 graden juist bijzonder warm was.
De afgelopen weken trokken er veel buien over ons land maar na de buien brak de zon soms ook goed door. Voor juli was het aandeel van de zon echter aan de magere kant (Jannes Wiersema)
Nog veel warmer was juli 2006, met gemiddeld 22,3 graden in De Bilt de warmste maand ooit. Dat wil zeggen sinds 1706, toen in ons land de eerste weerkundige metingen werden gedaan. Normaal bedraagt de gemiddelde temperatuur in juli in De Bilt 17,9 graden en een zomermaand met een etmaalgemiddelde van meer dan 20 graden is in ons land zeldzaam. In de meetreeks is dat maar vijf keer voorgekomen, de laatste jaren behalve in juli 2006, ook in juli 1983 (20,1), en juli 1995 (20,1), augustus 1997 (20,5) en juli 1994 (21,4 graden). Ook in de vorige eeuwen was het soms extreem warm, zoals in juli 1852 (20,2) en in juli 1783 (20,6 graden).
Juli 1783 was een bijzondere maand waarover veel informatie is te vinden in de archieven. Uit waarnemingen blijkt dat het op veel plaatsen zeer droog was en de temperatuur op zo’n tien dagen boven de 30 graden uitkwam. Waarnemers maakten melding van een hardnekkige nevel waarin de zon als een rode bal aan de hemel stond. Indertijd dacht men aan verontreiniging door zwavel. Nu is bekend dat een uitbarsting van de Laki-vulkaan in IJsland de oorzaak was. De erupties bliezen zoveel stof in de lucht dat er een soort sluier voor de zon hing. Door het vele zonnige weer was dat heel opvallend en beangstigend.
Oude dagboeken, ook van vroeger eeuwen, maken vooral in hete zomermaanden vaak melding van rook of stof in de lucht waardoor de zon rood kleurde. Vaak is dat afkomstig van grote bos- en heidebranden of branden in dorpen waar hout en riet nog belangrijke bouwmaterialen waren. De helft van de branden had te maken met droogte. Door een draaiing van de wind werden hele dorpen in de as gelegd. Ook het moedwillig afbranden van veen om boekweit te zaaien in de vruchtbare as, leverde enorme rook en verontreiniging op. Afhankelijk van de wind kwamen grote gebieden ook buiten ons land onder de rook te zitten. Berucht was de veenbrand van 1687 in Groningen die aangewakkerd werd door een felle zuidoostenwind. Ook blikseminslagen veroorzaakten veel branden, waardoor ook in zomers met wisselvalig weer branden uitbraken.
Drie eeuwen waarnemingen laten zien dat het weer in juli zeer wisselvallig is maar ook een groot aantal uitschieters kende. De koelste julimaanden in drie eeuwen zijn te vinden in 1907 en in 1919 met in De Bilt 13,9 graden als gemiddelde. De natste in 1930 met in één maand 192 mm, de droogste in 1885 met slechts 6 mm. De hoogste temperatuur sinds 1706 in ons land in juli is 37,1 graden op 19 juli 2006 in Westdorpe, de laagste 0,7 graden op 19 juli 1971 in Dedemsvaart.
