Nader Verklaard
Winderige wereldreis
15 november 2012 -
De ergste natuurramp in ons land van de vorige eeuw is de watersnood van 1953 met 1836 doden. Een uiterst ongelukkige samenloop van omstandigheden zwiepte het water tot ongekende hoogte: een bijzonder zware noordwester, met het ergste stormveld over de volle lengte van de Noordzee, bereikte tijdens springvloed (wanneer het water normaal al het hoogst komt) de kust.
Geruime tijd woedde een zware tot zeer zware storm (windkracht 10 tot 11) met windstoten van 144 km/uur. In de Zeeuwse wateren bereikte de storm kort voor middernacht zijn hoogtepunt. Halverwege de nacht, tijdens springtij, bereikte het water bij Vlissingen een hoogte van 455 cm boven NAP. De dijken konden dat niet aan en begaven het.
Toch was de storm van 1953 niet de zwaarste, de krachtigste storm van de laatste decennia, waarover vergelijkbare windgegevens beschikbaar zijn, was die van 25 januari 1990. Zeventien mensen verloren het leven. De gevolgen waren zo groot omdat de wind tijdens de avondspits zijn top bereikte en het openbare leven werd ontwricht. Soms tipte de wind aan windkracht 12, een orkaan. IJmuiden registreerde gedurende minstens een uur windkracht 11, een zeer zware storm met gemiddelde windsnelheden tussen 103 en 117 km/uur, de ondergrens van windkracht 12.
Ronduit uniek waren de windstoten van 150 km/uur op verschillende plaatsen tot maximaal 161 km/uur op een van de windmeters van Schiphol. Dergelijke windstoten horen tot de hoogst mogelijke in ons land; de zwaarste windstoot in honderd jaar die tijdens een storm is gemeten staat op naam van Hoek van Holland waar de meter op 6 november 1921 tot 162 km/uur uitschoot. Op 28 december 2001 werd die windsnelheid in IJmuiden met 158 km/uur bijna weer bereikt.
In Europa veroorzaakten de kerststormen van 1999 een ramp. Door de kerstvakantie bereikte drongen de waarschuwingen van de Franse, Duitse en Zwitserse weerdiensten nauwelijks door en werden velen onaangenaam verrast door het noodweer dat ook nog eens erger was dan verwacht. Zelfs in de dichtbevolkte regio bij Parijs bereikte de wind orkaankracht 12 met windstoten van 170 km/uur.
In IJsland, Schotland en Scandinaviƫ wordt windkracht 12 op zeeniveau vaker bereikt maar vrijwel alleen aan de kust. Opmerkelijk was de superstorm van 12 januari 2005 toen boven de eilanden ten noorden van Schotland (Cairngorn) windsnelheden gemeten van gemiddeld 165 km/uur. Op Aonach Moor op een hoogte van 1130 meter een windstoot geregistreerd van 228 km/uur.
Hoog in de bergen waait het doorgaans veel harder en liggen de maximale windsnelheden nog een stuk hoger: de zover bekend hoogste windsnelheid van Europa is op 12 juni 1985 met een zeer speciale winddrukmeter op de Zugspitze (2975 meter) in Zuid-Duitsland geregistreerd: 335 kilometer per uur. Wereldwijd is 372 km/uur de hoogste gemiddelde wind gedurende tien minuten gemeten op 12 april 1934 in Mt. Washington, New Hampshire en 408 kilometer per uur de zwaarste windstoot op 10 april 1996 gemeten in Barrow Island in Australiƫ tijdens de tropische cycloon Olivia. Zulke of nog hogere windsnelheden zijn niet meer met windsnelheidsmeters te registreren en de werkelijke toppers liggen bij tornado's nog hoger. Uit berekeningen van schade door windstoten komt men tot schattingen van windsnelheden tussen 500 tot 800 kilometer per uur.
Eerste uitgave:
03-09-08
Laatste wijziging:
15-11-12