Nader Verklaard
Weersverwachting: de tiendaagse verwachting berekend
7 januari 2003 -
Met de komst van de computer begon het tijdperk van de numerieke weersverwachting, of liever de herleving daarvan. Al in 1922 verscheen in Engeland het boek 'Weather prediction by numerical progress'. Auteur was meteoroloog Richardson die in vijf jaar tijd zo'n 10.000 eenvoudige berekeningen had uitgevoerd om de luchtdrukverandering op twee plaatsen in Europa door te rekenen. De resultaten van zijn berekeningen bleken totaal niet overeen te komen met de werkelijkheid. Later werd ontdekt wat er mis was: bij het overbrengen van wiskundige/natuurkundige vergelijkingen naar roosterpunten zijn speciale voorzieningen nodig om te voorkomen dat de informatie niet ondersneeuwt in ruis. De grote weercomputers maken nu voor een tiendaagse verwachting minstens een biljoen wiskundige berekeningen per dag en nog blijkt het soms heel anders uit te pakken.
De weerkaarten van het ECMWF in Reading bij Londen, dat in 1975 is opgericht in een samenwerkingsverband van achttien Europese landen waaronder Nederland, bevatten een netwerk van roosterpunten waarvoor dagelijks alle berekeningen worden uitgevoerd. Het ECMWF zamelt zoveel mogelijk gegevens in en daar is veel tijd mee gemoeid, zodat er nogal wat tijd zit tussen het moment van waarneming en het moment waarop de computer kan gaan rekenen.
De huidige weerkaart wordt volledig door de computer geproduceerd; de computer berekent het mondiale weer voor vijf tot tien dagen vooruit. Eigenlijk tot negen dagen vooruit want er wordt gerekend met de gegevens van de voorgaande dag van 12.00 UT. Voor het gebruik en de interpretatie van die gegevens is de vlindertheorie van de Amerikaanse meteoroloog Lorenz van groot belang: het klapwieken van een vlinder in Florida kan er bij wijze van spreken voor zorgen dat een depressie ontstaat die twee dagen later in ons land voor regen en wind zorgt. Een kleine verstoring kan enorme gevolgen hebben voor het weer in de komende dagen en is dus van belang voor de weersverwachtingen.
Het ECMWF en het KNMI hebben een speciale methode ontwikkeld die zulke verstoringen incalculeert, de ensemble-methode. De computer produceert voor elk van de komende tien dagen tientallen weerkaartjes ter grootte van een flinke postzegel, die de mogelijke weersituatie aangeven. De uitkomsten worden op verschillende manieren gepresenteerd, niet alleen in weerkaartjes en grafiekjes maar ook in de vorm van de zogenaamde pluim. De meteoroloog kan op basis daarvan een trendverwachting maken voor de komende tien dagen. De meteoroloog kan op basis daarvan een trendverwachting maken voor de komende tien dagen.
Bron: Harry Geurts en Jacob Kuiper, Weergaloos Nederland, Kosmos/Z&K, Utrecht 1997
Eerste uitgave:
07-01-03
Laatste wijziging:
07-01-03