Dagelijks gaat de ruim 8000 kilo wegende kunstmaan veertien keer de aarde rond en binnen enkele dagen is de wereld in kaart gebracht. De satelliet heeft inmiddels meer dan tienduizend banen rond de aarde gemaakt en een enorme hoeveelheid gegevens opgeleverd. De Envisat heeft tien instrumenten aan boord, waaronder Sciamachy, waarmee de luchtkwaliteit wordt gemeten. De satelliet brengt nauwkeurig in kaart waar bepaalde broeikasgassen zitten. Dat is nodig voor controle op de naleving van het Kyoto-protocol dat landen ertoe verplicht de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen.

Klimaatonderzoek en ozonlaag
Ook is te zien wat de effecten zijn van bepaalde gassen op weer en klimaat. Bovendien kan de Envisat olievlekken opsporen, de vegetatie in kaart brengen, bosbranden volgen en ook vulkaanuitbarstingen, aardbevingen en ijsbedekking waarnemen. Ook het onderzoek van de ozonlaag krijgt dankzij het Sciamachy-instrument van de Envisat een belangrijke impuls. Vooral boven de Zuidpool is de ozonlaag de afgelopen decennia dunner geworden en ook Europa kent mini-ozongaten. Inmiddels zijn de ozonafbrekers verbannen en de komende decennia zou de ozonlaag moeten herstellen. Of dat werkelijk gebeurt wordt vastgesteld door Sciamachy.

Het instrument meet de spectra van het door de aarde teruggekaatste zonlicht door afwisselend in twee richtingen te kijken. Uit het binnenkomende signaal kunnen wetenschappers de samenstelling van de lucht bepalen. Ook is Sciamachy in staat om de hoeveelheid en hoogte van de wolken te meten en te onderscheiden of wolken bestaan uit ijs of uit water. Daarnaast levert de satelliet gegevens van de zeewatertemperatuur tot op 0,3 graden nauwkeurig en worden metingen verricht van de zeespiegelstijging.

Ozone Monitoring Instrument als opvolger
De voorbereidingen voor Sciamachy als broeikasinstrument zijn eind jaren tachtig al begonnen. De bouw is gefinancierd door Duitsland, België en Nederland, in ons land onder leiding van het Nederlandse Instituut voor Vliegtuigontwikkeling en Ruimtevaart. De bouw is uitgevoerd door Fokker Space, de Stichting Ruimteonderzoek Nederland en TNO TPD. De gegevens worden gebruikt door KNMI en RIVM waarbij het KNMI de wetenschappelijke leiding heeft. Sciamachy is sinds 2004 aangevuld met het Ozone Monitoring Instrument (OMI), een samenwerkingsproject tussen Finland en Nederland.