Spiegelgladde wegen door ijzel (foto: Jannes Wiersema)
Spiegelgladde wegen door ijzel (foto: Jannes Wiersema)
Dooi kan problemen opleveren voor het wegverkeer, openbaar vervoer en vliegverkeer, niet alleen vanwege gladheid door sneeuw, ijzel of opvriezing, maar ook omdat dan gemakkelijk mist kan ontstaan. Vooral bij aarzelende dooi kan de overlast groot zijn en lang duren. Soms vormt zich een centimeters dikke ijslaag die schade kan veroorzaken.

Na een vorstperiode zit de vorst nog een tijd in de grond, waardoor het aan het aardoppervlak bij helder weer in de nacht weer snel zal vriezen. Deze verraderlijke vorm van gladheid, die zeer plotseling kan optreden, wordt opvriezing genoemd. Weggebruikers, ook wandelaars en fietsers moeten ook na de vorstperiode bedacht zijn op gevaarlijke gladheid.

De ijzelramp van 2 maart 1987: alles verdween onder een dikke laag ijs (Foto: Jacob Kuiper)
De ijzelramp van 2 maart 1987: alles verdween onder een dikke laag ijs (Foto: Jacob Kuiper)
In het overgangsgebied met de zachtere lucht kan neerslag vallen. Door de grote verschillen in temperatuur die kunnen optreden kan de neerslag soms intensiever worden.

Afhankelijk van de snelheid waarmee de dooi intreedt en de zachtere lucht vordert kan er eerst sneeuw vallen, die overgaat in natte sneeuw (dikkere vlokken), ijsregen en uiteindelijk in regen. Op een nog bevroren ondergrond kan dat ijs worden en gladheid veroorzaken.

Zet de dooi niet door en wint de vorst weer terrein dan kan de regen opnieuw in sneeuw overgaan. Bij een snelle dooi-inval, waarbij het nabij het aardoppervlak nog vriest, begint het soms meteen te regenen, waarbij de druppels in de vrieslucht of op het aardoppervlak bevriezen. In de weerberichten wordt dit ijzel of ijsregen genoemd. Voor het wegverkeer is dat zeer gevaarlijk. Een geringe hoeveelheid (ijs)regen kan onder deze omstandigheden de wegen al spiegelglad maken.

Wanneer de zachtere lucht over het koudere aardoppervlak, een smeltende ijsvlakte of een sneeuwlaag stroomt, vormt zich door afkoeling mist, zogenaamde dooimist. Bij invallende dooi wordt het zicht meestal slechter en kan zelfs dichte tot zeer dichte mist ontstaan.
Kruiend ijs voor de Waddenkust (foto: Jannes Wiersema)
Kruiend ijs voor de Waddenkust (foto: Jannes Wiersema)

Dooimist ontstaat bij aanvoer van zachte lucht, zodat het bij deze vorm van mist soms ook flink kan waaien. Langs de oevers van het IJsselmeer, waar de lucht wordt aangevoerd over een ijsvlakte kan het nog dagen na het eind van de vorstperiode mistig zijn en blijft ook de temperatuur lager dan elders in het land. Wanneer het bovendien hard waait gaat het ijs kruien.

Het KNMI geeft naast waarschuwingen voor gladheid door neerslag ook waarschuwingen uit voor gladheid door op- of aanvriezing, bevriezing van natte weggedeelten of sneeuwresten en voor mist. De waarschuwingen zijn te vinden op internet en op pagina 713.

Meteoalarm
Waarschuwingen en het Weeralarm voor 650 regio's in Europa zijn te vinden op de site www.meteoalarm.eu. Meteoalarm is het officiële Europese platform voor weerwaarschuwingen waaraan 33 landelijke weerinstituten deelnemen. Meteoalarm wordt gecoördineerd door de Oostenrijkse weerdienst (ZAMG) en het KNMI.