Nader Verklaard
December door de jaren heen
2 januari 2013 -
Net als andere maanden is ook december warmer geworden, vooral in de jaren zeventig en tachtig van de 20e eeuw. Gemiddeld over het tijdvak 1901-1930 was de temperatuur van deze maand 2,9 graden. Dertig jaar later was dat 3,0 graden, over het tijdvak 1961-1990 was het langjarig gemiddelde 3,2 graden en over 1981-2010 is de temperatuur in De Bilt in december opgelopen tot 3,7 graden.
Bloeiende hazelaar in de zeer zachte december 2011 in het Maasdal bij Maastricht (foto: Maurice Martens, pollennieuws.nl)
December kent echter grote variaties in de temperatuur, in het ene jaar kan de laatste maand veel kouder zijn dan in het andere jaar. Door de grote grilligheid van het weer is de temperatuurstijging in december minder dan de schommelingen van jaar op jaar.
De warmste december had ons land in 1974 met 7,3 graden. Die zachte december werd gevolgd door een recordzachte januari, waardoor bloemen, heesters en pruim tot bloei kwamen. Op de tweede plaats van de zachte decembermaanden staat 1934 (7,2 graden), gevolgd door 1988 (7,0 graden) en 2006 (6,5 graden). Ook december 2011 hoort tot de warmste sinds het begin van de metingen. De overige decembermaanden bleven onder de 6 graden.
Vooral in 1934 moet het extreem zachte winterweer een vreemde ervaring zijn geweest. Het jaar ervoor leverde de koudste december van de 20e eeuw op met -2,1 graden als gemiddelde. Tijdens de kerstdagen was het spiegelglad, waardoor bijna honderd gewonden vielen. Koud was ook december 1969 met gemiddeld -1,4 graden.
Sinds 1900 had De Bilt tien decembermaanden met een negatief etmaalgemiddelde, de laatste in 2010 met gemiddeld -1,1 graden. December 2010 staat op plaats vijf van de koudste in 110 jaar. Extreem was de decemberkou in 1938: de koudegolf duurde slechts elf dagen, maar in die periode kwam het in De Bilt op acht dagen tot strenge vorst kouder dan -10 graden. De laagste temperatuur van de eeuw in december was -22,3 graden in Avereest op oudejaarsdag 1923.
Ook de decembermaanden van 1962 en 1963 waren zeer koud en waren ook de zonnigste van de 20e eeuw. In die jaren registreerde het KNMI achtereenvolgens 74 en 75 uur zon tegen 43 normaal. Ook de recordkoude december 1933 was met 70 uur zon zeer zonnig, maar zon en kou zijn niet altijd samengegaan. Het somberst was de maand in 1937 met 13 uur; december 1988 had met 14 uur nauwelijks meer zon.
Vooral in de jaren zestig was de laatste maand van het jaar vaak zeer nat. December 1965 voert de lijst aan met 190 mm, gevolgd door 1966 (171 mm) en 1993 (169 mm). In de natte top tien staan uit de jaren zestig ook december 1961 (137 mm) en 1967 (135 mm). Normaal valt er in deze maand 80 mm.
Van de 54 zware stormen sinds 1900 zijn er slechts acht geboekt in december. In de nacht van 28 op 29 december 1914 stond aan de kust een uur lang windkracht 11 met windstoten tot 151 km/uur. De meeste recente zware decemberstorm had ons land op 3 december 1999 met een uur lang windkracht 10 en vlagen tot 119 km/uur.
December 2008 was de zonnigste van de meetreeks met 85 uur zon in De Bilt, december 1937 de somberste met 12 uur zon tegen 49 uur normaal.
Eerste uitgave:
24-11-02
Laatste wijziging:
02-01-13
