De Centraal Nederland wintertemperatuur van 1907 tot 2010. De groene lijn geeft de trendlijn aan (twee keer de wereldgemiddelde temperatuurafwijking), de lengte van de blauwe en rode staafjes geeft dus aan hoe ver de wintertemperatuur afwijkt van de trendlijn (Bron: KNMI)
De Centraal Nederland wintertemperatuur van 1907 tot 2010. De groene lijn geeft de trendlijn aan (twee keer de wereldgemiddelde temperatuurafwijking), de lengte van de blauwe en rode staafjes geeft dus aan hoe ver de wintertemperatuur afwijkt van de trendlijn (Bron: KNMI)
Normaal (1971-2000) is het gemiddelde 3,3 graden. Op de tweede plaats staat de winter van 1990 (6,0), gevolgd door 1989 (5,6), 1975 (5,5), 1998 (5,4), 1995 (5,3), 1988 en 2000 (5,0). In januari en februari 1988 kwam het amper tot vorst: in De Bilt was -0,9 graden de laagste temperatuur van januari. Die maand telde maar twee vorstdagen, evenals februari 1990, met 7,6 graden de warmste en stormachtigste wintermaand. In Limburg werd die maand al meer dan 20 graden gemeten. Ook de eerste vijfentwintig jaar van de 20e eeuw hadden zachte winters, zoals 1916 (4,6 graden), 1920 (4,4) en 1925 (4,1), maar de uitschieters waren minder dan in het laatste decennium van de 20e eeuw.

Gemiddeld over de 20e eeuw bedraagt de wintertemperatuur 2,6 graden, een stuk warmer dan in de vorige eeuwen. Zowel in de achttiende als in de negentiende eeuw lag het wintergemiddelde op 1,9 graden. Ondanks de hogere temperaturen ontbrak het niet aan barre kou, een grilligheid die hoort bij ons klimaat. Ook in warme periodes blijven koudere winters mogelijk, zoals ook de afgelopen jaren bleek. De winter van 2009 had in De Bilt een gemiddelde van 2,2 graden, in 2010 bedroeg de gemiddelde temperatuur 1,1 graden. De winter van 1979 was met -0,8 graden de koudste van de laatste vijfentwintig jaar van de 20e eeuw, maar ook die van 1996 (-0,1) mogen we tot de strenge rekenen. De winter van de eeuw was die van 1963 (-3,1 graden), gevolgd door 1947 (-2,4). De jaren veertig leverden nog drie strenge winters op: 1940 (-1,9), 1941 (-0,1) en 1942 (-1,5). Ook 1929 (-1,5) hoort tot de strenge en in totaal telde de 20e eeuw acht strenge winters. De negentiende eeuw had er dertien, de achttiende eeuw veertien met een gemiddelde onder het vriespunt.

De strengste winters leverden ook veel sneeuw op. In de winter van 1963 lag er in het noorden van het land op tachtig dagen sneeuw! De zon scheen er volop bij want die winter was met 256 uur zon ook de een van de zonnigste. De zonnigste winters waren die van 2003 en 2002 met resp 267 en 266 uur zon. Ook de winter van 1979 mocht er zijn met ongeveer 60 dagen met een sneeuwdek. In die winter viel in De Bilt op 37 dagen sneeuw, het grootste aantal van de eeuw. De koude sneeuwrijke winters waren niet de natste; dat is voorbehouden aan de zachtere winters met veel westenwind. De natste winter in De Bilt was die van 1966 met 338,0 mm, De winter van 1995, berucht van de overstromingen, staat met 331,0 mm op de tweede plaats. Extreem droog was de winter van 1964 met 63,7 mm in drie maanden. In deze eeuw bleef de winterneerslag acht keer onder de 100 mm.