Tabel voor bepaling van de gevoelstemperatuur volgens de JAG/TI methode die het KNMI hanteert
Tabel voor bepaling van de gevoelstemperatuur volgens de JAG/TI methode die het KNMI hanteert
Voorwaarde voor een dergelijke situatie is de aanwezigheid van een zeer krachtig hogedrukgebied boven Noord-Rusland of Siberië tegenover lage luchtdruk boven Zuid-Europa. De drukverschillen zijn dan boven het Europese continent heel groot, waardoor over een omvangrijk gebied een krachtige oostelijke wind waait. Door de krachtige wind (windchill) is het voor het gevoel nog een stuk kouder dan de thermometer aangeeft en bij zeer lage temperaturen bestaat zelfs gevaar voor bevriezing van onbedekte delen van de huid.

De laagste gevoelstemperatuur sinds 1961 berekend op uurbasis is voorgekomen in het noorden en midden van het land op 14 januari 1987. Eelde en Twente hadden toen een gevoelstemperatuur van min 28 graden, De Bilt min 26 graden.

Ook 31 december 1978 was een berenkoude dag met in het zuiden van het land gevoelstemperaturen van min 26 graden. Op oudejaarsdag 1978 werd het openbare leven bovendien ontwricht door hevige sneeuwval en een harde tot stormachtige wind. Zeer koude dagen maakte ons land mee rond de jaarwisseling van 1996/1997 toen De Bilt gevoelstemperaturen zijn opgetekend tussen min 17 en min 22 graden. Op 4 januari 1997 werd de Elfstedentocht verreden. Ook op 26 januari 2010 zijn gevoelstemperaturen opgetreden tussen min 17 en min 21 graden.

Extreme doordringende kou met in De Bilt gedurende minstens een uur gevoelstemperaturen onder de min 25 graden komt gebaseerd op een halve eeuw gegevens gemiddeld eens in de 33 jaar voor. Eens in de twee jaar zakt de gevoelstemperatuur onder de min 20 graden. Gemiddeld telt een jaar 3 dagen met gevoelstemperaturen onder de min 15 graden. Op 10 dagen per jaar komt de gevoelstemperatuur onder min 10 graden. Een hele dag onder min 10 graden met een laagste gevoelstemperatuur onder min 20 graden komt eens in de drie jaar voor.

Halozuil ontstaan door breking van zonlicht ijskristallen in de bovenlucht. Meestal is zo’n zuil alleen te zien in hoge bewolking, zoals Cirrostratus, maar door de kou in maart 2013 was de zuil ook te zien op het lagere niveau van de Stratocumulus-/Cumuluswolken (foto: Peter Paul Hattinga Verschure)
Halozuil ontstaan door breking van zonlicht ijskristallen in de bovenlucht. Meestal is zo’n zuil alleen te zien in hoge bewolking, zoals Cirrostratus, maar door de kou in maart 2013 was de zuil ook te zien op het lagere niveau van de Stratocumulus-/Cumuluswolken (foto: Peter Paul Hattinga Verschure)
De koude maart heeft dit jaar een aantal zeer koude dagen opgeleverd. Meestal was sprake van lichte tot hooguit matige vorst maar door de sterke wind voelde de lucht bijzonder koud aan. In het weekeinde van 23 en 24 maart zijn gevoelstemperaturen opgetreden tussen min 10 en min 15 graden.

De lucht die met een harde tot stormachtige oostenwind werd aangevoerd was zeer droog, waardoor het weer zeer schraal was. De relatieve vochtigheid lag overdag op een aantal plaatsen onder de 20 procent Dat zijn waarden die in ons land zelden worden gemeten en horen bij de laagste ooit.

Door de verder doorzettende opwarming van het klimaat wordt extreme kou steeds zeldzamer, maar ijskoude dagen blijven wel mogelijk. We raken er dus minder aan gewend wat de noodzaak van waarschuwingen onder zulke omstandigheden groter maakt.