Mist en kruitdampen van vuurwerk oudejaarsavond 2007/2008 (foto: Robert Hoetink, Enschede)*
Mist en kruitdampen van vuurwerk oudejaarsavond 2007/2008 (foto: Robert Hoetink, Enschede)*
Wanneer de lucht afkoelt kan de waterdamp overgaan in kleine druppeltjes (condensatie) en vermindert het zicht. Mist komt het meest voor in nachten met weinig wolken en amper wind wanneer de temperatuur flink daalt.

Weerkundigen kunnen het ontstaan van mist voorspellen, zodat tijdig voor gewaarschuwd kan worden. Bovendien kan worden aangegeven hoe hardnekkig de mist wordt en of de mist zich verder uitbreidt. Om de mist te volgen wordt gebruik gemaakt van satellietmetingen, waarneemautomaten en van meldingen van weggebruikers. Bij mist verschilt het zicht over korte afstanden, zeker bij mistbanken of mistflarden. In de waarschuwingen voor het verkeer worden ook actuele zichtwaarden vermeld. Waarschuwingen worden gegeven bij een zicht van minder dan 200 meter .

Om mist te vormen zijn condensatiekernen nodig, kleine vaste of vloeibare deeltjes waaraan het water zich kan hechten zodat druppeltjes ontstaan. Condensatie kernen zijn bijvoorbeeld zoutkristallen boven zee of stof in de lucht. Dat stof is vaak afkomstig van industrierook of verkeer. In gebieden met vervuiling kan zich sneller mist vormen dan in schone lucht.

Tijdens de jaarwisselingen naar 1993 en 2008 zijn door combinatie van natuurlijke mist en vuurwerk, zichtwaarden gemeten van minder dan 10 meter . De kruitdampen gaven het extra zetje om de mist te vormen of waar al mist was deze potdicht te maken. Het zicht verschilde van straat tot straat, afhankelijk van de hoeveelheid vuurwerk dat was afgestoken.

Gewoonlijk zijn mistdruppeltjes klein en blijven ze in de lucht zweven. Komen ze in beweging dan botsen de duppeltjes of ijskristalletjes waardoor ze aangroeien en gaan vallen. Mist kan dan overgaan in neerslag in de vorm van motregen (of lichte sneeuw als de temperatuur onder nul ligt). Het is vaak een dubbeltje op zijn kant of dat gebeurt, maar als dat proces plaatsvindt, is dat altijd aan de lijzijde van steden, een groot industriegebied of onder de rook van een schoorsteen. Als de rook toevallig voortdurend boven een bepaalde straat of wijk hangt (wat makkelijk kan bij rustig weer) kan daar zelfs een laagje sneeuw vallen, soms enkele centimeters dik. Boven de rook kan het helder of de lucht blauw zijn, een vreemde gewaarwording. Uitsneeuwende mist kan op zo’n schaal optreden dat het gladheid veroorzaakt. In de soms sterk verontreinigde atmosfeer is dat de laatste jaren een aantal malen voorgekomen.

*Toelichting bij foto Jaarwisseling 2007/2008: mist en kruitdampen
De dichte mist in combinatie met de kruitdampen veroorzaakte in Enschede op oudejaarsavond een dichte deken waarin je na middernacht nog geen 10 meter kon zien. Het vuurwerk verdween letterlijk en figuurlijk de mist in. Vuurpijlen ontpoften buiten het zicht en veroorzaakten slechts een lichte gloed. Zeer teleurstellend met name voor kinderen. Overal hoorde je vuurwerkgeluiden en mensen praten maar je zag niets. Mensen die na middernacht naar huis wilden met de auto lieten de medepassagier maar voor de auto uit wandelen. Het was surrealistisch en bijna angstaanjagend. Ik heb in mijn hele leven nog nooit zoiets gezien. Ik was op de fiets de binnenstad ingegaan en moest zelfs langzaam terug fietsen (fotograaf Robert Hoetink in Enschede).