12 maart 2011 -
Ozone Monitoring Instrument (OMI) is de officiële benaming van een Nederlands-Finse ozonmeter die sinds 2004 om de aarde draait en metingen doet aan de samenstelling van de atmosfeer. Het instrument is een voorbeeld van remote sensing (waarnemen op afstand), waarbij satellieten met behulp van verschillende technieken vanuit de ruimte de aarde observeren.
foto: Dutch Space & TNO-TPD
Het KNMI heeft de wetenschappelijke leiding. Het instrument bevindt zich aan boord van de satelliet EOS-AURA van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA. De satelliet doet 98 minuten over een omloop rond de aarde. Bij elke omloop rond de aarde wordt een strook met een breedte van 2600 kilometer in beeld gebracht. Na veertien banen die binnen een dag worden afgelegd is de hele aarde in beeld gebracht.
Het ozonmeetinstrument OMI volgt de volledige atmosfeer zeer gedetailleerd en brengt de gegevens binnen een dag in kaart. Zo kan nauwkeurig worden gemeten hoe groot de luchtvervuiling (onder andere door stikstofoxide, zwaveloxide, roet, fijn stof en vulkaanas) is in de verschillende steden in de wereld en hoe deze zich verplaatst. Daarmee kan grootschalig transport van luchtvervuiling, zoals van de Verenigde Staten naar Europa en van China naar de Verenigde Staten in kaart worden gebracht. De gegevens worden gebruikt voor het maken van verwachtingen van luchtkwaliteit en het uitgeven van waarschuwingen voor vulkaanas.
Bovendien wordt de dikte van de ozonlaag tot in de kleinste details gemeten. Dat is niet alleen van belang voor het onderzoek naar klimaatveranderingen en het broeikaseffect maar ook rechtstreeks van belang voor onze gezondheid. De ozonlaag, op grote hoogte in de atmosfeer, filtert de voor de huid schadelijke ultraviolette straling (UV) uit het zonlicht. Een dunnere ozonlaag waardoor te veel UV tot het aardoppervlak doordring kan leiden tot huidkanker. Mede door het veranderlijke weer varieert de dikte van de ozonlaag en werkt de natuurlijke filter de ene dag beter dan de andere. Met behulp van OMI kunnen UV-verwachtingen worden gemaakt voor de hele wereld voor een week vooruit. OMI stelt beleidsmakers en wetenschappers in staat te meten in hoeverre maatregelen die zijn genomen om de afbraak van de ozonlaag te beperken daadwerkelijk effect hebben.
Het nieuwe satellietinstrument dat momenteel gebouwd wordt heet TROPOMI. De lancering van TROPOMI is voorzien voor 2015. Het principe lijkt op OMI, maar op basis van ervaringen met OMI en nieuwe technieken kunnen verschillende verbeteringen aan het instrument worden doorgevoerd.
