Route van het zand tijdens een zandstorm rond 20 maart 2002 van de Gobi-woestijn naar Beijing. De kleur langs de trajectoriën is een maat voor de hoogte (druk) waarop de lucht zich bevindt.
Route van het zand tijdens een zandstorm rond 20 maart 2002 van de Gobi-woestijn naar Beijing
Die berekeningen kunnen voor iedere plaats op aarde voor verschillende hoogtes in de lucht worden uitgevoerd. Aan het aardoppervlak kan de wind uit een heel andere richting waaien dan op grote hoogte. Daardoor komen de wolken soms uit een heel andere richting dan de wind aan de grond. Op basis van windgegevens worden de trajectoriën berekend, in feite zijn dat trajecten in de atmosfeer, waarlangs lucht en verontreiniging zich verplaatst. Het model berekent dit traject op basis van gegevens van zowel de horizontale als de verticale windsnelheid. Ook kunnen langs de trajectoriën allerlei meteorologische grootheden worden berekend, zoals temperatuur, luchtvochtigheid en bewolking.

Het trajectoriënmodel van het KNMI is in de jaren zeventig van de vorige eeuw ontwikkeld en heeft sindsdien tal van verbeteringen en uitbreidingen ondergaan. De kernramp in Tsjernobyl op 26 april 1986 vormde een belangrijke aanleiding om het model verder te verbeteren. Dankzij de berekeningen kon worden vastgesteld hoe het radioactieve stof zich over de aarde zou verplaatsen en waar het uiteindelijk terecht komt. Het model wordt tegenwoordig steeds ingezet bij grote branden waarbij zich gifwolken kunnen verspreiden. De prognoses zijn dan van belang voor het nemen van veiligheidsmaatregelen en het waarschuwen van omwonenden.

Ook de verplaatsing van ozon vanuit de ozonlaag naar beneden en de verplaatsing van stof en zand lager in de atmosfeer kan nauwkeurig worden berekend. Uit de uitkomsten blijkt dat stof van zandstormen in de Sahara soms ook in onze omgeving of nog veel noordelijker terechtkomt. Soms bereikt het saharastof ons via een lange omweg over de Atlantische Oceaan, waarbij door het lange verblijf in de lucht de zwaarste deeltjes onderweg verdwijnen. Met het trajectoriënmodel kon berekend worden dat het stof van zandstormen die boven China woeden tot ver in de Verenigde Staten terechtkomt. Het trajectoriënmodel wordt ook gebruikt voor berekeningen van de verplaatsing en concentraties van vulkaanstof in de atmosfeer.

Met het trajectoriënmodel van het KNMI kunt u zelf trajectoriën berekenen (gebruik password en account "trajks").

Met dank aan Peter Siegmund en Rinus Scheele van het KNMI