Serooskerke op Schouwen-Duiveland tijdens de Watersnoodramp van 1953
Serooskerke op Schouwen-Duiveland tijdens de Watersnoodramp van 1953
Grote delen van ons land kwamen onder water te staan, waarbij tientallen doden vielen. Vooral Waterland en Marken werden getroffen, maar ook lage gebieden langs de Zuiderzee. De watersnood leidde tot de uitvoering van de Zuiderzeeewerken en vormde de aanzet tot de oprichting van de stormvloedwaarschuwingsdienst.

De ramp in 1916 was de laatste in een reeks Zuiderzeerampen: het gebied werd ook in de winter van 1825 getroffen door stormen en watersnood. Begin februari woedde een langdurige noordwesterstorm tijdens springtij. De stormvloed kostte honderden mensen het leven en er veroorzaakte enorme schade aan de kustlijn. Berucht was ook de Kerstvloed van 1717 met naar schatting 14.000 doden. Vooral het noorden van het land werd toen getroffen.

De grootste stormvloed in onze geschiedenis was de Allerheiligenvloed in november 1570. Opmerkelijk is dat voor deze stormvloed werd gewaarschuwd: de Domeinraad in Bergen op Zoom heeft op 1 november 1570 een waarschuwing gegeven door "seer uytnemende hooghe vloet". Een lange periode van storm zwiepte het water tot ongekende hoogten, een stuk hoger dan in 1953. Talloze dijken aan de Hollandse kusten begaven het, waardoor zich enorme overstromingen voordeden en een reusachtige ravage werd aangericht. Het totale aantal doden, het buitenland meegerekend, moet boven de 20.000 hebben gelegen, maar precieze gegevens zijn niet bekend.

Eén van de ergste watersnoodrampen in de Nederlandse historie vond plaats op of rond 19 november 1421: de St.- Elisabethvloed. Ook hier ging het om een bijzonder zware noordwesterstorm gevolgd door een zeer hoge stormvloed. Van springvloed was toen geen sprake maar het natte weer was er de oorzaak van dat het waterafkomstig van de rivieren nog zeer hoog stond.

De dijkdoorbraken en overstromingen richtten in Zeeland en Holland verwoestingen aan en leidde tot de ondergang van de Grote of Zuid-Hollandse Waard (tussen Dordrecht en Geertruidenberg) en het ontstaan van de Biesbosch. Een hardnekkig misverstand wil dat de Biesbosch door deze stormvloed in één nacht zou zijn ontstaan en 72 dorpen zouden zijn ten onder gegaan met tienduizend doden. In werkelijkheid duurde dat enkele tientallen jaren, ging een kleine dertig dorpen ten onder en lag het aantal slachtoffers rond tweeduizend.

Bron: Buisman, J, Duizend jaar Weer, Wind en Water in de Lage landen, delen I-V. Uitgeverij van Wijnen-Franeker.

Met dank aan historisch geograaf Jan Buisman