26 april 2013 -
Vooral in het voorjaar wordt het weer gekenmerkt door grote tegenstellingen. Na een aantal dagen met zon en warmte kan het opeens veel kouder worden of omgekeerd. Soms is het temperatuurverschil van de ene op de andere dag meer dan 10 graden en komt 's nachts weer tot vorst. Wind en wolken kunnen ervoor zorgen dat het overdag extra onaangenaam is en als er ook buien vallen kan het weer ronduit guur zijn.
Sneeuwbuien boven de Waddenzee (foto: Sytse Schoustra)
Oorzaak van die grote contrasten ligt in het gegeven dat het vasteland in de krachtige zon snel warmer wordt. In de poolstreken en in besneeuwde delen van het vasteland blijft het in het voorjaar echter nog lang koud. De koude poollucht stroomt soms naar het zuiden en dan lijkt de winter hier weer even terug. Wolkenvelden die boven de Noordzee ontstaan en met een noordwestenwind landinwaarts drijven kunnen de temperatuur ook overdag laag houden.
De kust is het gevoeligst voor kouder weer. Een draaiing van de wind naar west of noordwest leidt aan zee tot een sterke afkoeling omdat het zeewater in de nadagen van de winter veel kouder is dan het inmiddels opgewarmde land. Dieper in Europa met name in hoger gelegen gebieden zoals de Alpen of de Pyreneeën, kan het binnenstromen van koude uit de poolstreken afkomstige lucht tot laat in het voorjaar met name in de hoger gelegen gebieden leiden tot sneeuw van betekenis.
De natuur in het zeer warme voorjaar van 2007 en de natuur na de veel koudere periode nu. Het verschil spreekt boekdelen (foto: Jacob Kuiper)
In het grensgebied met aanzienlijk warmere lucht kan dat veel neerslag opleveren vooral als de weersomslag vergezeld gaat van onweersbuien. Zolang de begrenzing met warmere lucht in onze omgeving blijft is ook ons land gevoelig voor buien. In de koude lucht kan het tijdens een heldere nacht vooral dichtbij het aardoppervlak weer flink afkoelen en lokaal weer tot vorst komen.
De weersomslagen zijn in het voorjaar zo abrupt en opmerkelijk dat er in de volksmond allerlei benamingen voor bestaan: april doet wat hij wil, IJsheiligen (11-14 mei), Schaapscheerderskoude (5-20 juni) en Kälterückfälle in Duitsland.
De IJsheiligen worden gevreesd voor de schade die vorst aan de grond in die tijd van het jaar kan aanrichten; de Schaapscheerderskoude lijkt op een herhaling van de IJsheiligen, maar dan met minder lage temperaturen. De markante weersomslagen zijn echter niet aan vaste data gebonden, maar komen willekeurig verspreid in het hele voorjaar voor. Pas wanneer het in juni ook in de poolstreken niet meer vriest en de winter ook daar voorbij is komt er een einde aan de invasies van koude lucht.
Eerste uitgave:
24-03-02
Laatste wijziging:
26-04-13
