Vliegtuiggat boven Val Camedra (foto: Rob Spreeuw)
Vliegtuiggat boven Val Camedra
Aan de hand van metingen onder meer met instrumenten aan ballonnen (radiosondes), vanuit vliegtuigen en met behulp van satellieten kon nader onderzoek worden gedaan naar temperatuur en vocht in de lucht op dagen dat zulke gaten ontstonden. Opvallend was dat dergelijke gaten, waarvan er soms een aantal tegelijk zichtbaar zijn, vooral te zien zijn in de omgeving vliegvelden.

Een vliegtuig dat door een wolk vliegt veroorzaakt trillingen en schokgolven en kan ook wervelingen in de lucht teweegbrengen. De onderkoelde druppeltjes in de wolk komen dan in trilling en kunnen daardoor gemakkelijk bevriezen. Zo ontstaan ijskristalletjes die, als ze groot genoeg zijn, door hun gewicht uit de lucht omlaag vallen. In de wolk ontstaat dan een “leeg gat” dat zichzelf door wisselwerking met lucht en waterdamp rond het gat in stand weet te houden. Een ingewikkeld natuurkundige proces waarbij transport plaatsvindt van waterdamp naar ijskristalletjes die zich in en rond het gat bevinden.

Zo’n gat ontstaat niet op het moment dat een vliegtuig de wolk doorboort maar pas daarna, meestal een half uur later. De processen, die leiden tot het ontstaan van het gat, komen slechts langzaam op gang. De vliegtuiggaten ontstaan in de regel in wolken op een paar kilometer hoogte waar zowel waterdamp en ijskristallen voorkomen.

De gaten zijn volstrekt onschuldig en hebben geen enkel effect op het weer. Hoogstens kan de zon soms even flauw doorbreken als men zich toevallig net onder zo’n gat bevindt. De vliegtuiggaten kunnen zich vrij lang handhaven maar uiteindelijk lopen ze gewoon weer vol met bewolking.