November kan heel nat zijn en wateroverlast opleveren (foto: Jannes Wiersema)
November kan heel nat zijn en wateroverlast opleveren (foto: Jannes Wiersema)
Nog kouder waren november 1921 (1,3 graden) en 1919 (1,8 graden). De eerste drie decennia van de 20e eeuw was november met gemiddeld 5,0 graden koud. Het landelijk gemiddelde over 1931-1990 was 5,9 graden en gemiddeld over 1981-2010 is dat 6,7 graden. November is dus warmer geworden. Drie novembermaanden uit de 21e eeuw staan bij de tien van de warmste sinds tenminste 1901 dus over de afgelopen 110 jaar.

De laatste jaren zijn veel warmterecords geboekt. Halverwege en aan het einde van november 2006 zijn extreem hoge temperaturen tussen 15 en 19 graden gemeten. Begin november 1994 zijn in Zuid-Limburg drie dagen achtereen temperaturen van meer dan 20 graden gemeten. Op 4 november 1994 is 21,1 graden gemeten, de hoogste temperatuur ooit in november in Nederland gemeten.

Een heel ander verhaal is november 1998. Op verschillende plaatsen kwam het op vijf dagen tot matige vorst (onder min 5 graden) en plaatselijk strenge vorst (lager dan min 10 graden). De Bilt noteerde op 29 november 1921 met min 14,4 graden landelijk de laagste temperatuur.

Sneeuw is in november niet ongewoon: iets meer dan de helft van alle maanden van de 20e eeuw telde minstens een sneeuwdag. Meestal is dat natte sneeuw, maar in november 1980 en 1985 viel er 15 cm. Die maand telde 15 sneeuwdagen, het grootste aantal van de meetreeks. November telt gemiddeld over het land zeven mistdagen. Op negen dagen blijft het de hele dag grijs en is de zon niet te zien.

Ook langdurige regen en somber weer horen bij de laatste maanden van het jaar. Het natst was november in 1944 met 183 mm, het droogste in 1955 met 15 mm. Ook in 1920 was november met 16 mm zeer droog. Ons land stond toen aan de vooravond van het droogste jaar van de eeuw met extreem lage waterstanden in de rivieren. Ook november 2011 was zeer droog; de waterstand in de Rijn was de laagste ooit gemeten.

November 1920 was met 112 uur zon op ook een na de zonnigste van de meetreeks. Alleen in 1989 leverde de maand een uur meer zon op. In 1976 scheen de zon in november slechts 20 uur.

De laatste zware novemberstorm kreeg ons land in 1983 te verwerken. De barometer wees toen in Eelde 954,2 hPa, de laagste stand van de eeuw. Berucht is ook de 13 november 1972 met een uurgemiddelde van windkracht 11 en windstoten van 151 km/uur. De schade was enorm en veel bomen moesten het ontgelden.

Ook van 13 op 14 november 1940 woedde een zware storm, maar het opmerkelijkst was november 1928 met drie zware stormen kort na elkaar, op 16, 23 en 25 november. In 1921 werd ons land getroffen door de zwaarste novemberstorm van de 20e eeuw. Met een uurgemiddelde van 115 km/uur was het bijna een orkaan. De windstoot van 162 km/uur is de sterkste ooit in ons land gemeten. Op de donkere 25e november 2005 werd ons land getroffen door storm en zware sneeuwval, waardoor het verkeer volledig vastliep en in sommige delen van het land de stroom uitviel.