Het betreft hier een met opzet sterk gedramatiseerd scenario om als leidraad te dienen voor het uitdenken van allerlei strategieën op het gebied van rampenbestrijding en mogelijke militaire conflicten. Houdt Nederland dus de voeten droog in 2007?De auteurs van het Pentagon rapport, Peter Schwartz en Doug Randall, beide afkomstig uit het bedrijfsleven, baseren dit catastrofale scenario op een klimaatgebeurtenis van meer dan achtduizend jaar geleden. Hierbij daalde de temperatuur in groot deel van het noordelijk halfrond met enkele graden, terwijl sprake was van een temperatuurstijging op de zuidelijke helft van de aarde. Ook veranderde de neerslagpatronen met als consequentie een aanhoudende droogte in het oosten van de Verenigde Staten en Europa. Bovendien was er sprake van een intensivering van winterstormen en van de westenwinden boven de oceanen van het noordelijk halfrond. Deze klimaatgebeurtenis hing samen met een nogal abrupte verzwakking van de warme golfstroom en daarmee van de grootschalige oceaancirculatie. Hoe groot is nu de kans op zo'n gebeurtenis in de komende eeuw?

Enkele klimaatmodellen, die gevoed worden met het almaar toenemend atmosferisch gehalte broeikasgassen door de mens, laten zien dat bij de daaruit voortvloeiende stijging van de wereldgemiddelde temperatuur de kans op een dergelijke abrupte klimaatverandering toeneemt. Volgens het meest recente IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change, 2001)rapport zal het in 2100 (t.o.v. 1990) gemiddeld over de aarde tussen de 1,4 en 5,8 graden warmer zijn. Maar volgens ditzelfde rapport wordt de kans op een abrupte klimaatverandering door de verzwakking van de warme golfstroom, zoals beschreven in het Pentagon rapport, klein geschat voor de komende eeuw, laat staan in de nabije toekomst. Moeten we ons dan zorgen maken over toekomstige klimaatveranderingen?

Het antwoord is ja! De temperatuurstijging op aarde zal zich de komende eeuw in een versneld tempo voltrekken. Hiermee samenhangend stijgt de zeespiegel en neemt de totale hoeveelheid neerslag toe. Voor Nederland betekent dit een toenemende kans op wateroverlast zowel door de hogere zeespiegel alsook door hogere waterstanden in de grote rivieren in de winter (De toestand van het klimaat in Nederland 2003). Dus ook bij klimaatveranderingen zonder de verrassingen zoals beschreven in het Pentagon rapport moeten strategieën ontwikkeld worden om de voeten droog te houden. Maar van het doemscenario in het Pentagon rapport, dat begint met de zinsnede "Het doel van dit rapport is om het ondenkbare voor te stellen" moeten we niet wakker liggen.

door Rob van Dorland, KNMI.