Galileo Galilei bekend van de telescoop en als uitvinder van de thermometer
Galileo Galilei (1564-1642) bekend van de telescoop en als uitvinder van de thermometer
Hij deed ontdekkingen die ons wereldbeeld voorgoed veranderden. Zijn moderne ideeën stuitten indertijd op grote weerstand en leidden tot een conflict met de Kerk. Galilei mag dan het meest hebben betekend voor de sterrenkunde, ook voor de meteorologie is hij van onschatbare waarde geweest. Hij wordt gezien als de uitvinder van de thermometer. In 1593 bouwde hij een voorloper daarvan, door sterrenkundige Biancini in 1617 een thermoscoop genaamd.

De thermoscoop bestond uit een lange, rechte buis die van boven was afgesloten door een glazen bol. Het andere (open) uiteinde stond in een bak water. Hij verwarmde de glazen bol met zijn hand. Hoe warmer het werd, hoe meer de lucht in de bol uitzette. Afhankelijk van het uitzetten van de lucht werd de waterkolom omlaag gedrukt. Dit is het klassieke model van de thermoscoop, eigenlijk gewoon een thermometer zonder schaalverdeling. De thermoscoop verspreidde zich snel over heel West-Europa. Tal van onderzoekers, ook in ons land kwamen tussen 1610 en 1620 in bezit van zo’n instrument.

Ook de in Alkmaar geboren natuurkundige Cornelis Drebbel maakte in 1612 zo’n ding. Dankzij Drebbel kreeg het in ons land bekendheid als Drebelliaans instrument. Dat leidde tot het misverstand dat niet Galilei maar Drebbel uitvinder zou zijn van de thermometer.

Ook voor het bepalen van de luchtdruk is Galilei van belang geweest al is hij niet de uitvinder van de barometer. Hij stelde wel vast dat lucht gewicht moest hebben. Luchtdruk is de kracht die het gewicht van de lucht uitoefent. Uitvinder van de kwikbarometer was Evangelista Torricelli in 1644. Hij was de eerste die met zijn befaamde proef de veranderingen van de lucht, soms zwaarder en dikker, dan weer lichter, zichtbaar wist te maken.