Als het ijs smelt
Als het ijs smelt
“Allereerst sta ik ’s ochtends vroeg op, check de wind en de condities in de lucht, kijk of het bewolkt is en ook of het warm of koud is, hoe het weer aanvoelt (de gevoelstemperatuur); Vroeger gingen wij altijd naar beneden, naar de rand van de zee, om het ijs en de weercondities op zeeniveau te checken, hoeveel stroming er is en hoe het getij is. Praat altijd met andere mensen over het weer en de ijscondities, luister naar het oordeel van anderen om te zien of het goed is erop uit te gaan voor de jacht; Check elke verandering in wind en weersomstandigheden: ons werd gezegd om het weer altijd en voortdurend in de gaten te houden, of wij nu op het ijs zijn of op zee, elke minuut, of luister naar andere boten wat zij zeggen…….”

Deel uit het boek “Watching Ice and Weather Our Way”  “Het resultaat van vier jaar samenwerking met Yu’pikjagers uit Alaska, vertelt Chester Noongwook over de regels die hij hanteert bij het observeren van het weer.” Het citaat is te lezen in het boek “Als het ijs smelt” van Cunera Buijs van het Museum Volkenkunde in Leiden. Het boek gaat over de gevolgen van de klimaatverandering voor de bewoners van de Noordpool. De Arctische volken hebben hun culturen gebaseerd op de specifieke omstandigheden die bepaald worden door de noordelijke ligging, de lage stand en in de winter zelfs afwezigheid van de zon, de kou, het ijs en de flora en fauna die het noordpoolgebied te bieden hebben. Aanpassing is er allang schering en inslag. De modernisering deed haar intrede met nieuwe technieken en vervoermiddelen. Maar nu groeit de kloof tussen jongeren en hun nog in leven zijnde voorouders exponentieel.

Cunera Buijs geeft in haar boek een historisch overzicht van eeuwenoude tradities van de poolbewoners. Ook de poolvolkeren hebben inmiddels aansluiting gevonden bij de moderne tijd van het internet en GPS. Toch blijven de sterrenhemel en de atmosfeer van deze van oudsher jagende en rendierhoudende volken nog altijd erg belangrijk voor de dagelijkse activiteiten.

Dankzij dit boek gaat er, als je nog weinig weet van de tradities en levensopvattingen van de poolbevolking, een wereld voor je open. Hoogst interessant is ook de bijzondere taal en de betekenis die de bevolking door de eeuwen heen heeft toegekend aan bepaalde hemelverschijnselen, zoals het poollicht en de regenboog.   

Nergens in de wereld worden de klimaatveranderingen en opwarming van de aarde zo sterk gevoeld als in de Arctische gebieden. De temperatuurstijging aan de Noordpool gaat drie keer zo snel als in de rest van de wereld.  Zeer verontrustend zeker als je bedenkt dat veel woningen zijn gebouw op permafrost die nu aan het smelten is.

Expositie als het ijs smelt
Het boek is gekoppeld aan de expositie met de gelijknamige titel die tot 24 augustus 2008 is te zien in het Volkenkundig Museum in Leiden. Een prachtige, sfeervolle een zeer leerzame expositie over de geschiedenis van sneeuw en ijs. Ook het Nederlandse ijs en de rol van sneeuw en ijs in onze cultuur (Elfstedentocht) ontbreekt niet. Boek en expositie vinden plaats in het kader van International Polar Year, waaraan ook het KNMI deelneemt.

Meer info
Boek: Cunera Buijs. Als het ijs smelt. ISBN 978.90.5730.5269 (te koop, Euro 29,90, in de Museumwinkel van het Museum Volkenkunde in Leiden)

Expositie “Als het ijs smelt” tot en met 24 augustus 2008 in Museum Volkenkunde in Leiden, Telefoon 071 5168 800. Voor openingstijden en meer informatie zie de website van het Museum in onze rubriek Verder lezen.