Fig 1. zeewatertemperatuur april 1997
Fig 1. zeewatertemperatuur april 1997
Bovendien is dit de best geobserveerde opwarming ooit, maar helaas niet de best voorspelde.Slechts twee groepen hadden een signaal 4-6 maanden van te voren; de ene mocht om politieke redenen niets naar buiten brengen en de andere vertrouwde de nieuwe versie van hun model niet.Zeeoppervlaktetemperatuur (SST) is een prima indicator voor de aanwezigheid van een El Niño, maar helaas geen goede voorspeller.

...in mei verscheen de typische vorm van een El Niño - de koude tong voor de kust van Peru en langs de evenaar wordt warmer...

Fig 2. zeewatertemperatuur mei 1997
Fig 2. zeewatertemperatuur mei 1997


... en in oktober is deze koude tong bijna even warm als de rest van de oceaan op deze breedte, tot 4 graden warmer dan normaal.

Fig 3. zeewatertemperatuur oktober 1997
Fig 3. zeewatertemperatuur oktober 1997


Onder de oppervlakte was een maand van te voren wel vrij goed te zien dat er iets aan het aankomen was. Het TOGA/TAO array van 70 diepzeeboeien gaf real-time op het web het volgende beeld.

Fig 4. onderwatertemperatuur maart 1997
Fig 4. onderwatertemperatuur maart 1997

In maart ziet men onder het oppervlakte in het oosten nog net de staart van een een deuk in thermoklien ("downwelling Kelvingolf", deze golven lopen met zo'n 2 m/s naar het oosten). In het westen was er door uitzonderlijk harde westenwinden ten westen van 180° een tweede golf gegenereerd...

Fig 5. onderwatertemperatuur april 1997
Fig 5. onderwatertemperatuur april 1997

... die als een vrije golf naar het oosten liep...

Fig 6. onderwatertemperatuur mei 1997
Fig 6. onderwatertemperatuur mei 1997

... en daar in mei de thermoklien zo ver naar beneden trok dat de oppervlaktetemperatuur snel opliep, het drukverschil verkleind werd, de passaat minder sterk werd en de thermoklien nog dieper kwam te liggen.

Hetzelfde beeld was te zien in altimetrieplaatjes (zeespiegelhoogtemetingen, warm water zet uit en dus is de zeespiegel boven een warme onderwateranomalie een paar centimeter hoger). De Topex/Poseidon sateliet(zie verder lezen) geeft langs de evenaar als functie van de tijd het volgende beeld

Fig 7. zeespiegelhoogte in 1995-1997
Pig 7. zeespiegelhoogte in 1995-1997


Een eerste Kelvingolf werd in december 1996 gegenereerd rond 160°W, deze liep in twee maanden de oceaan over en kwam in februari in het oosten aan, waar de thermoklien dieper kwam te liggen. De tweede Kelvingolf begon in maart en ontketende de El Niño.

De vraag blijft welke rol deze golven spelen ten opzichte van de langzaam variërerende toestand van de oceaan. Enerzijds leidt niet iedere Kelvingolf tot een El Niño (zie bijvoorbeeld december 1995), anderszijds zijn er elk jaar wel perioden met westelijke windanomalieën, hoewel niet altijd even sterk als die van maart dit jaar. Het antwoord op deze vraag zal uiteindelijk bepalen hoe voorspelbaar El Niño is.