Bron: beeldbank V&W
Bron: beeldbank V&W
Hoeveel is de zeespiegel wereldwijd gestegen in de 20e eeuw?
Wereldwijd is de zeespiegel gedurende de twintigste eeuw gestegen met ongeveer 1.8 millimeter per jaar. In totaal bedroeg de stijging 12 tot 22 centimeter.

Wat veroorzaakte deze zeespiegelstijging?
Over de periode na 1960 zijn genoeg gegevens beschikbaar om de zeespiegelstijging toe te kunnen kennen aan verschillende processen. De belangrijkste bijdragen komen van (open balken in Figuur 2):

  • het smelten van gletsjers en kleine ijskappen (45%
  • de uitzetting van het zeewater (bijna 40%)
  • het smelten van de Groenlandse ijskap (5%) en
  • het afkalven van de Antarctische ijskap (ruim 10%)

De som van de verschillende bijdragen (rode open balk in Figuur 2) is kleiner dan de gemeten zeespiegelstijging (donkerblauwe balk). Dit verschil is nog niet goed verklaard, maar heeft waarschijnlijk te maken met de schaarsheid van de metingen.

Figuur 2: Gemeten wereldwijde zeespiegelstijging in de 20e eeuw (open balken: 1961-2003; gesloten balken: 1993-2003; bron cijfers: IPCC 4AR 2007).
Figuur 2: Gemeten wereldwijde zeespiegelstijging in de 20e eeuw (open balken: 1961-2003; gesloten balken: 1993-2003; bron cijfers: IPCC 4AR 2007).



Hoeveel steeg de zeespiegel de afgelopen jaren?
De zeespiegel stijgt de laatste jaren sneller: satellietmetingen laten een wereldgemiddelde zeespiegelstijging van ruim 3 millimeter per jaar zien voor de periode 1993-2003. Omdat de reeks van satellietmetingen nog relatief kort is kan niet worden uitgesloten dat deze versnelling (deels) veroorzaakt wordt door natuurlijke schommelingen in het zeeniveau door variaties in zeestromingen.

De bijdragen van de verschillende processen (gesloten balken in Figuur 2) zijn allemaal toegenomen ten opzichte van de periode 1961-2003. De uitzetting van het zeewater is nu verreweg de belangrijkste (ruim 50%), gevolgd door het smelten van gletsjers en kleine ijskappen (25%). De ijskappen van Groenland en Antarctica bedragen elk ongeveer 7% van het totaal. De som van de verschillende bijdragen en het gemeten totaal komen in deze periode wel goed overeen, omdat er meer meetgegevens beschikbaar zijn.


Steeg de zeespiegel de afgelopen jaren overal even hard?
Satellieten brengen elke twee weken het hele aardoppervlak in kaart. Deze metingen laten zien (Figuur 3) dat de lokale veranderingen in het zeeniveau sterk afwijken van de wereldgemiddelde verandering (zie Verder Lezen / Zeespiegelstijging voor meer uitleg over de mogelijke oorzaken). Er zijn gebieden waar de zeespiegelstijging wel tien keer zo groot is als
het gemiddelde, en ook gebieden waar de zeespiegel de afgelopen jaren is gedaald. Klimaatmodellen voorspellen dat ook in de 21e eeuw regionale trends in zeespiegelstijging kunnen afwijken van de wereldgemiddelde trend (Verder Lezen / Toekomstige zeespiegelveranderingen).

Figuur 3:Regionale zeespiegelveranderingen in de periode 1993-2005 (in millimeters per jaar)
Figuur 3:Regionale zeespiegelveranderingen in de periode 1993-2005 (in millimeters per jaar)