Campbell Stokes zonneschijnmeter, waarmee vroeger de duur van de zonneschijn werd bepaald. Foto: Bert Bergman, KNMI
In de vorige eeuw is de zonneschijnduur op meteorologische stations gemeten met een Campbell-Stokes zonneschijnmeter. De registrerende zonneschijnmeter is in 1853 bedacht de Engelsman John Campbell. De Ierse natuurkundige George Stokes bracht verbeteringen aan, vandaar de benaming Campbell-Stokes. De Bilt beschikt over metingen met de Campbell-Stokes tussen 1901 en 1992. Het instrument bestaat uit een glazen bol die als brandglas werkt. Achter de bol was een papieren strook gespannen met een indeling in uren. De "bewegende" zon brandde in die papierstrook een brandspoor. Zodra er wolken voor de zon kwamen werd dat spoor onderbroken. Uit de totale lengte van het brandspoor kon handmatig de duur van de zon worden ingeschat. De Campbell-Stokes had nadelen. De glazen bol moest altijd schoon blijven en ook dauw kon voor afwijkingen zorgen. Sinds 1992 wordt de zonneschijnduur in De Bilt op een andere nauwkeuriger manier bepaald uit stralingsmetingen met een pyranometer. Dat instrument is uitgerust met sensoren.
