Seizoensverloop met landelijk gemiddelde hoogste windsnelheden (Bron: KNMI)
Vandaar dat de zwaarste stormen meestal in de herfst of winter voorkomen. Op het Noordelijk Halfrond wordt het dan in het noorden snel kouder terwijl het in het zuiden nog nazomert. Dat leidt tot grote temperatuurtegenstellingen over korte afstanden. Dan ontwikkelt zich vaak een krachtige straalstroom, een storm op zo’n 10 kilometer hoogte, waarmee de ene depressie na de andere onze kant op komt.

Als de atmosfeer eenmaal onrustig is komen de stormen dan ook vaak kort na elkaar. Overigens kan het ook midden in de zomer stormen. Een zomerstorm is minder zwaar en duurt veel korter dan een najaars- of winterstorm. Ze leveren vaak wel meer problemen op. Zomerstormen kunnen in vrij korte tijd ontstaan en vooral het verkeer en de recreatie, in het bijzonder op het water, in de problemen brengen. Bomen die dan vol in blad staan kunnen de wind moeilijker verdragen, vooral als het daarbij ook hevig regent.

Herhalingstijden voor diverse windsnelheden en stations (Bron: KNMI)
Herhalingstijden voor diverse windsnelheden en stations (Bron: KNMI)
In de weerberichten en weerrapporten wordt gesproken van storm wanneer windkracht 9 op de windschaal van Beaufort wordt bereikt. De wind haalt dan gemiddeld over 10 minuten snelheden tussen 75 en 88 km/uur. Bij zware storm, windkracht 10, worden gemiddeld over 10 minuten snelheden bereikt tussen 89 en 102 km/uur. Een zeer zware storm, windkracht 11, levert snelheden op tussen 103 en 117 km/uur en alle snelheden boven 117 km/uur worden als orkaan, windkracht 12, aangeduid. Een echte orkaan komt in ons land zelden voor en dat is maar goed ook.

Orkaankracht 12 is in landen die daar amper op voorbereid zijn levensgevaarlijk, ontwricht de samenleving en is zeker boven land ronduit verwoestend. De meeste schade hangt echter samen met de windstoten die zich bij een storm voordoen. De windsnelheid ligt in korte windvlagen in het algemeen enkele tientallen kilometers per uur hoger dan de gemiddelden. Windstoten worden dan ook niet benoemd in eenheden van de schaal van Beaufort maar in kilometers per uur, meters per seconde of voor de scheepvaart in knopen. Een knoop komt overeen met ongeveer een halve meter per seconde.
Hoogste uurlijkse windsnelheid (m/s) die eenmaal per jaar wordt overschreden (Bron: KNMI)
Hoogste uurlijkse windsnelheid (m/s) die eenmaal per jaar wordt overschreden (Bron: KNMI)

De hoogste windsnelheden worden in de regel langs de kust bereikt, waar de wind weinig geremd wordt door obstakels en wrijving met het aardoppervlak. De herhalingstijd voor een storm is aan zee een stuk korter dan in het binnenland. Zo komt het in Vlissingen gewoonlijk meerdere keren per jaar tot storm, terwijl De Bilt gemiddeld eens in de zeventig jaar een uurgemiddelde van windkracht 9 kan bijschrijven. Voor de klimatologie gaat een storm als een zware storm de archieven in als de wind op een officieel weerstation een uurgemiddelde bereikt van minstens windkracht 10. Boven land is dat een zeldzaamheid.

Meer diepgang
http://www.knmi.nl/bibliotheek/klimaatbrochures/Risicosignalering_Storm.pdf