Uitleg over

Blokkade

Een blokkade in de atmosfeer veroorzaakt een periode van droogte. Of, afhankelijk van het seizoen, warmte, hitte of kou.

In de meteorologie is sprake van een blokkade wanneer een hogedrukgebied de weg blokkeert voor depressies. Regengebieden kunnen ons dan moeilijk of niet bereiken, zodat het een tijd lang droog en zonnig kan zijn.

Droogte of mist

Met name in het voorjaar en de zomer kan een blokkade leiden tot droogte. Het standvastige weer met veel zon en 's zomers hoge temperaturen, zorgt er bovendien voor dat veel water verdampt. Hierdoor kan de droogte met de dag toenemen.

In het najaar leidt het rustige weer tijdens een blokkade vaak tot de vorming van mist. Door de zwakkere kracht van de zonnestraling kan deze hardnekkig zijn.

Hogedrukgebied

Het begrip blokkade is afgeleid van de weerkaart. Druksystemen kunnen zodanig liggen, dat ze de doorgang versperren. Een omvangrijk hogedrukgebied boven de Atlantische Oceaan met uitlopers naar de Noordzee of het zuiden van Scandinavië, zorgt ervoor dat depressies afbuigen naar de Middellandse Zee of ver ten noorden van ons trekken. Het hogedrukgebied kan op de kaart de vorm aannemen van de Griekse letter Omega. Dit wordt ook wel een Omegablokkade genoemd. 

Temperatuur en neerslag

De precieze positie van het blokkerende hogedrukgebied is van groot belang voor de richting waaruit de lucht wordt aangevoerd en daarmee ook voor de temperatuur. Voortdurende aanvoer van lucht uit warme gebieden kan leiden tot warmte. Maar bij aanvoer uit een van oorsprong koud gebied blijft de temperatuur juist lange tijd onder de maat.

In beide gevallen blijft de neerslag uit, afgezien van lokale buien die ontstaan door het hete weer of kleine storingen die toch door de barricade weten te dringen. Meestal maken die geen einde aan de geblokkeerde situatie en herstelt het standvastige weer zich dan weer snel.

Een blokkade leidt tot standvastig weer met kans op mist (Bron: Meteo Schweiz)
Een blokkade leidt tot standvastig weer met kans op mist (Bron: Meteo Schweiz)
Blokkade op de weerkaart op 500 hPa vlak en afwijking van de temperatuur tijdens de winter van 2009/2010 die leek op de winter van 1963 maar toch minder koud was (Bron: KNMI)
Blokkade op de weerkaart op 500 hPa vlak en afwijking van de temperatuur tijdens de winter van 2009/2010 die leek op de winter van 1963 maar toch minder koud was (Bron: KNMI)

Blokkades voorspellen

De blokkade is in de weerkunde al decennia geleden geïntroduceerd. Toch is het nog steeds onduidelijk waardoor zich blokkades in de atmosfeer opwerpen, waardoor ze zo lang in takt blijven en waarom ze ineens ook weer weg zijn. Voor de wetenschap zijn dat belangrijke vragen.

Als deze vragen beantwoord worden, kunnen lange periodes met extreem weer misschien beter worden voorzien. Voor de weersverwachtingen op de lange termijn en seizoensverwachtingen zou dat een grote stap voorwaarts zijn. Temeer juist daar grote afwijkingen van belang zijn voor de samenleving. 

Onderzoek blokkades

De laatste jaren is er winst geboekt in de kennis van blokkades. Bij het KNMI wordt onderzoek gedaan naar het optreden van blokkades en een mogelijke relatie van dit luchtdrukpatroon met de opwarming. Er kwamen bijvoorbeeld in april in 2000, 2002, 2003, 2007, 2009 en 2011 langdurige blokkades voor. De hogedrukgebieden lagen het ene jaar op grotere afstand dan in het andere jaar, waardoor de invloed op ons weer minder was.

Klimaatverandering

Geblokkeerde luchtdrukpatronen behoren tot de grillen van het weer, zoals dat ook in een ver verleden al zo was. Dat wil niet zeggen dat het optreden van lange periodes van droogte en hitte niets met de opwarming te maken heeft. Klimaatscenario’s wijzen uit dat in een warmer klimaat zowel de kans op zomerdroogte als de kans op extreem grote hoeveelheden neerslag toeneemt.

Meer uitleg over

  • Stuifsneeuw leidt tot slecht zicht (foto: Jannes Wiersema)

    Sneeuwjacht

    Een sneeuwjacht is sneeuw die door de wind wordt voortgejaagd. Het is veel hinderlijker dan sneeuw die rustig dwarrelt.
  • Mist belemmert het zicht in het verkeer (foto: Jannes Wiersema)

    Mist

    Mist is beperking van het zicht door kleine in de lucht zwevende waterdruppeltjes. Bij mist is het zicht aan het aardoppervlak minder dan duizend meter..
Niet gevonden wat u zocht? Alle uitleg over