Uitleg over

Vliegtuigstrepen

Vliegtuigstrepen zijn kunstmatige wolken, veroorzaakt door de uitstoot van waterdamp door vliegverkeer.

Vliegtuigstrepen ontstaan door uitlaatgassen van vliegtuigmotoren. Deze uitlaatgassen zorgen voor een toename van waterdamp en roetdeeltjes op de vliegroute.

De waterdamp uit de vliegtuigmotoren bevriest in de hoge atmosfeer (rond tien kilometer hoogte) waar het meer dan veertig graden vriest. Deze ijskristallen vormen de voor ons zichtbare vliegtuigstrepen.

Luchtkwaliteit

Hoewel vliegtuigen een aantal stoffen (zoals kooldioxide (CO2) en stikstofoxides) uitstoten door de verbranding van kerosine, heeft dit weinig effect op de luchtkwaliteit voor de mens. De lucht hoog in de atmosfeer mengt zich nauwelijks met de lucht op leefniveau. Modelberekeningen en metingen bevestigen dit.

Zure regen is wel het gevolg van vliegverkeer. De stikstofoxides leveren een bijdrage aan de verzuring van de grond. Maar deze bijdrage is kleiner dan die van andere menselijke activiteiten, zoals autoverkeer en industrie.

Klimaatverandering

In internationaal verband wordt onderzoek gedaan naar de invloed van het luchtverkeer op de atmosfeer. Het IPCC stelt vast dat vliegtuigen op een complexe manier invloed hebben op het klimaat. Het effect op mogelijke veranderingen in de bewolking door het vliegverkeer is belangrijk, maar onzeker. Naast de door vliegverkeer uitgestote CO2 en de vliegtuigstrepen versterkt de door vliegverkeer veroorzaakte niet-streepvormige hoge bewolking ook het broeikaseffect.

Uit onderzoek blijkt dat de afwezigheid van het vliegverkeer door het driedaagse vliegverbod boven de Verenigde Staten na de aanslagen van 11 september geen effect had op het temperatuurverschil tussen dag en nacht.

Contrails

Een ander woord voor vliegtuigstrepen is contrails. Dit is een samenvoeging van de Engelse woorden condensation (condensatie) en trails (sporen). De positie van de zon bepaalt de kleur van de vliegtuigstrepen. Bij laagstaande zon vlak voor zonsondergang kunnen ze een felgele of oranje kleur krijgen. Ook andere wolken kunnen een rol spelen bij de kleur van vliegtuigstrepen.

Vliegtuiggaten in wolken

In een dunne wolk kan een rond gat ontstaan, met een doorsnede van enkele kilometers. Zo’n gat ontstaat door een vliegtuig. Een vliegtuig dat door een wolk vliegt, veroorzaakt trillingen, schokgolven en wervelingen in de lucht. De onderkoelde druppeltjes in de wolk gaan trillen en kunnen daardoor gemakkelijk bevriezen. Zo ontstaan ijskristalletjes die, als ze groot genoeg zijn, door hun gewicht omlaag vallen. In de wolk ontstaat dan een gat.

De gaten hebben geen enkel effect op het weer. Hoogstens kan de zon soms even flauw doorbreken. De vliegtuiggaten kunnen vrij lang stand houden, maar uiteindelijk lopen ze gewoon weer vol met bewolking.

Meer uitleg over

  • Saharastof in ons land tijdens het tropisch warme weekeinde van 18 augustus 2012 (foto: Jannes Wiersema)

    Saharazand

    Regenwater kan allerlei stoffen bevatten, soms zelfs zand uit de woestijn. Bij stof- en zandstormen in het woestijngebied kan stof kilometers hoog in de atmosfeer komen.
  • Aerosolen door auto's

    Aerosolen

    Aerosolen zijn kleine stof- of vloeistofdeeltjes die in de lucht zweven, bijvoorbeeld roetdeeltjes afkomstig van het verkeer.
Niet gevonden wat u zocht? Alle uitleg over