Uitleg over

Wereldgemiddelde temperatuur

Het jaar 2014 is wereldwijd het warmste jaar sinds het begin van de metingen in 1850.

De wereldgemiddelde temperatuur over 2014 ligt volgens de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) 0,57 graden boven het standaardgemiddelde over de jaren 1961-1990. In 2013 was de afwijking 0,50 graden boven normaal. Dat jaar staat nu wereldwijd samen met 2007 op de zevende plaats van de tien warmste jaren sinds het begin van de metingen in 1850.

La Niña

Het jaar 2013 was iets warmer dan 2012 toen de wereldgemiddelde temperatuur 0,45 graden boven het standaardgemiddelde lag. Dit hing samen met La Niña in de eerste helft van 2012 met kouder water dan normaal bij de evenaar. Sterke La Niña jaren zijn doorgaans 0,10 tot 0,15 graden koeler dan de jaren ervoor en erna. Ook 2011 was een La Niña jaar met een afwijking van +0,42 graden.

El Niño

Het jaar 2010 was gemiddeld over de wereld 0,55 graden warmer dan het langjarig gemiddelde, terwijl 2005 0,54 graden warmer was dan normaal. Uit de vorige eeuw staat alleen 1998 met een afwijking over het hele kalenderjaar van +0,51 graden boven het gemiddelde bij de tien warmste jaren. Toen gaf een sterke El Niño de temperatuur een extra zetje. In een El Niño-jaar is het water langs de evenaar in de Stille Oceaan warmer dan normaal. 

Global Land & Ocean Temperature Anomalies with respect to the 1961-1990 base period (WMO)
Global Land & Ocean Temperature Anomalies with respect to the 1961-1990 base period (WMO)
Warmste decennium (bron: Met Office)
Warmste decennium (bron: Met Office)
Global average temperature anomaly (Bron: WMO)
Global average temperature anomaly (Bron: WMO)

Als het zeewater kouder is, spreken we van een La Niña. De afwisseling van El Niño’s en La Niña’s is een natuurlijke variatie van het klimaat. Sinds 2007 hadden we tijdelijk te maken met een La Niña, waardoor de opwarmende trend door het versterkte broeikaseffect in 2007, 2008 en 2009 iets werd onderdrukt.

Daarna was er weer El Niño, die invloed had op de wereldgemiddelde temperatuur van 2010. In de tweede helft van dat jaar tekende zich voor de kust van Ecuador op de Stille Oceaan een sterke La Niña af die ervoor zorgde dat 2011 en 2012 minder warm waren.

Stijging sinds 1975

De wereldgemiddelde temperatuur is inmiddels ruim dertig jaar hoger dan normaal. Sinds 1975 warmt de aarde gemiddeld ongeveer 0,17 graden op per tien jaar. Die trend wil echter niet zeggen dat het wereldgemiddelde elk jaar iets hoger is dan het voorgaande jaar. 

Vulkaanuitbarstingen

Het ene jaar is het wat warmer, het andere wat kouder. Twee of drie jaar na grote vulkaanuitbarstingen in de tropen is het wereldgemiddelde rond de 0,2 graden lager, zoals in 1992 en 1993 na de uitbarsting van de Pinatubo op de Filippijnen. Vanaf 1994, toen het stof was verdwenen, ging de temperatuur weer omhoog.
 

Meer uitleg over

  • Broeikasgas waterdamp

    Broeikasgas waterdamp

    Het belangrijkste broeikasgas is waterdamp. Waterdamp werkt als een versterkingsmechanisme bij temperatuurveranderingen.
  • Richard Bintanja op expeditie in Oost-Antarctica bij de Zweedse basis Svea (foto: C. Reijmer)

    Klimaatverandering Antarctica

    De Zuidpool is het koudste gebied op aarde. Vostok (3420 meter) heeft een jaargemiddelde temperatuur van -55 graden en is daarmee de koudste plek op aarde.
Niet gevonden wat u zocht? Alle uitleg over