Uitleg over

Windhozen

Een windhoos is een wervelwind die vaak als een trechtervormige slurf onder een onweerswolk zichtbaar is.

Windhozen horen tot de gevaarlijke weersverschijnselen die zich ook in Nederland kunnen voordoen. Vooral in de zomerperiode, maar soms ook in de winter, kunnen onweersbuien samengaan met windhozen. Een rotatie in de aangezogen lucht wordt dan versterkt en kan snelheden bereiken van een paar honderd kilometer per uur. De windhoos trekt met de bui mee en laat door wind en grote luchtdrukverschillen een spoor van vernielingen achter.

Als de opstijgende lucht vochtig is, wordt de omhoog wervelende lucht zichtbaar als een trechtervormige uitstulping onder de wolk. Door het voortbewegen van de wolk met slurf en al kan een schadespoor ontstaan van soms kilometers lengte. Soms bevat de windhoos objecten die tijdens de tocht over het aardoppervlak zijn opgezogen. Het voorbijtrekken van een hoos gaat gepaard met een enorm lawaai.

Windhozen in Nederland

Zware windhozen, ook wel een tornado genoemd, komen is ons land maar zelden voor. Het gebied waarin ze optreden is meestal niet groter dan een smalle baan van twee tot enige tientallen kilometers lengte en enkele honderden meters breedte.

De ergste windhozen van de laatste tientallen jaren in Nederland met dodelijke slachoffers traden op bij Chaam en Tricht (1967), Ameland (1972), Moerdijk (1981) en Ameland (1992). Gemiddeld enkele malen per jaar veroorzaken minder zware hozen zeer plaatselijk een enorme ravage.

Op 7 juni 2012 werd het Limburgse Montfort getroffen door een windhoos en op 21 juni werd in Aalsmeer schade aangericht door hoosachtige verschijnselen.

Ontstaan windhoos

Zware windstoten, die ook veel schade aanrichten, worden vaak verward met windhozen. Dit is pas achteraf te bepalen aan de hand van ooggetuigen en de aard van de schade. Windhozen zijn vrijwel niet te voorspellen, maar kunnen alleen optreden bij bepaalde weersomstandigheden. De verschillen in temperatuur en vochtigheid tussen de lucht aan het aardoppervlak en op grote hoogte in de atmosfeer moeten heel groot zijn.

Bovendien moet op zo'n tien kilometer hoogte een zeer sterke wind staan (straalstroom). Dan ontstaan de enorme buienwolken die hozen kunnen bevatten. In de nazomer en het najaar ontstaan de meeste buien boven de relatief warme zee of het IJsselmeer. Hozen die bij buien boven water optreden en het land niet bereiken worden waterhozen genoemd.

Stofhoos

Een stofhoos is een kleinschalige wervelwind die lijkt op eenwindhoos. Een stofhoos is echter veel onschuldiger en ontstaat op een andere manier. Stofhoosjes ontstaan aan het aardoppervlak op warme zonnige zomerdagen met weinig wind, terwijl windhozen op grote hoogte in de wolken ontstaan en gekoppeld zijn aan zware onweersbuien. 

Stofhozen doen zich meestal voor boven sterk verhitte zandvlaktes en zijn als een draaiende zuil van stof zichtbaar. In de Verenigde Staten worden stofhozen "dust devils" genoemd, in Australië spreekt men wel van Willy Willies.

Meer uitleg over

  • Mist belemmert het zicht in het verkeer (foto: Jannes Wiersema)

    Mist

    Mist is beperking van het zicht door kleine in de lucht zwevende waterdruppeltjes. Bij mist is het zicht aan het aardoppervlak minder dan duizend meter..
  • Vliegtuigen op Schiphol (Foto: Yke Vuijk)

    IJsvorming op vliegtuigen

    Voor een veilige reis door de lucht is het belangrijk de mate van ijsvorming op vliegtuigen te kennen.
Niet gevonden wat u zocht? Alle uitleg over