Uitleg over

Windschaal van Beaufort

De schaal van Beaufort wordt gebruikt om de snelheid van de wind aan te duiden. De schaal werd in 1805 opgesteld door de Ier Francis Beaufort.

Beaufort baseerde de windkracht op de hoeveelheid zeil die een groot schip kon voeren bij een zwakke bries, storm of orkaan. De winddruk werd uitgedrukt in kilogram per vierkante meter. De schaal geldt dus voor de druk van de wind.

Kracht* Benaming Windgemiddelde
snelheid over
10 minuten (km/u)
Windgemiddelde
snelheid over
10 minuten (m/sec)
Uitwerking boven land en bij mens
0 stil 0-1 0-0,2 rook stijgt recht of bijna recht omhoog
1 zwak 1-5 0,3-1,5 windrichting goed af te leiden uit rookpluimen
2 zwak 6-11 1,6-3,3 wind merkbaar in gezicht
3 matig 12-19 3,4-5,4 stof waait op
4 matig 20-28 5,5-7,9 haar in de war, kleding flappert
5 vrij krachtig 29-38 8,0-10,7 opwaaiend stof hinderlijk voor de ogen, gekuifde golven op meren en kanalen en vuilcontainers waaien om
6 krachtig 39-49 10,8-13,8 paraplu's met moeite vast te houden
7 hard 50-61 13,9-17,1 lastig tegen de wind in te lopen of fietsen
8 stormachtig 62-74 17,2-20,7 voortbewegen zeer moeilijk
9 storm 75-88 20,8-24,4 schoorsteenkappen en dakpannen waaien weg, kinderen waaien om
10 zware storm 89-102 24,5-28,4 grote schade aan gebouwen, volwassenen waaien om
11 zeer zware storm 103-117 28,5-32,6 enorme schade aan bossen
12 orkaan >117 >32,6 verwoestingen

* De windkracht volgens Beaufort wordt bepaald uit het gemiddelde van de windsnelheid over 10 minuten.
(Bron: Weergaloos Nederland. Uitgeverij Kosmos/Z&K, Utrecht, 1997/2004)

Sir Francis Beaufort 

De Ierse schout-bij-nacht Sir Francis Beaufort (1774-1857) is bekend om zijn windschaal. Het had weinig gescheeld of de windschaal had niet bestaan. In 1795 was Beaufort als jonge officier bijna verdronken in de haven van Portsmouth. De bijna-dood ervaring daagde hem uit tot zijn latere prestaties, waaronder de uitwerking van de windschaal.

Beaufort bedacht de schaal in 1805. Hij baseerde de windkracht op de hoeveelheid zeil die een groot schip kon voeren bij een zwakke bries, storm of orkaan. De winddruk werd uitgedrukt in kilogram per vierkante meter. De schaal geldt dus voor de druk van de wind. Beaufort was de eerste die orde in de chaos bracht. Tot rond 1840 hanteerden zeelieden hun eigen aanduidingen voor de windkracht. Deze werden van vader op zoon overgeleverd.

Bekendheid windschaal

Tussen 1831 en 1835 werd de Beaufort-windschaal officieel gebruikt tijdens de Beagle-expeditie. De schaal was verplicht sinds 1838 op all Captains and Commanding Officers of Her Majesty's Ships and Vessels. In de jaren veertig van de negentiende eeuw kreeg Beaufort bekendheid met zijn windschaal. Het duurde nog tot 1873 voor die internationaal aanvaard werd. Beaufort heeft dat zelf niet meer meegemaakt en geen weet gehad van het belang van zijn vondst.

Wind boven zee en boven land

Tegenwoordig is de schaal van Beaufort een uitgebreide 13-delige schaal met de gevolgen van wind op zee en boven land. Rond 1900 beschreef admiraal William Peterson de gevolgen van de wind boven zee. Bijvoorbeeld korte kleine golven bij een zwakke wind van windkracht 2, hoge golven met zware schuimstrepen bij storm, windkracht negen en een lucht vol schuim en verwaaid zeewater bij orkaankracht 12.

In 1906 werd vastgesteld bij welke gemiddelde windsnelheid (gemiddeld over 10 minuten) de twaalf zeetoestandsklassen behoren. Later zijn beschrijvingen toegevoegd van de gevolgen van de wind boven land. Zo kennen we tegenwoordig de schaal van Beaufort als een windschaal die aangeeft dat bij windkracht 5 bebladerde takken zwaaien en bij windkracht 8 twijgjes afbreken en lopen lastig is. Bij windkracht 10, een zware storm, worden bomen ontworteld en kracht 11, een zeer zware storm, leidt tot zware schade in steden en bossen. 

Biologische windschalen

Tegenwoordig bestaan er ook biologische windschalen voor de invloed van de wind op dieren en planten, uitgewerkt door de Engelse bioloog Lyall Watson. Bij windstilte bijvoorbeeld zijn alle vogels in de weer. Bij windkracht 9 wagen alleen zwaluwen en eenden zich in de lucht en blijven insecten aan de grond. Vanaf windkracht 10 blijven alle vogels aan de grond.

afbeelding van Francis Beaufort
Sir Francis Beaufort (1774-1857) (Bron: Wikipedia)

Meer uitleg over

  • Waargenomen gemiddeld aantal zomerse dagen (maximum temperatuur >= 25 graden) per jaar voor 1971-2000, en voor 4 plaatsen in Nederland de klimaatscenario's voor 2050

    Seizoensverwachtingen

    Seizoensverwachtingen zijn kansverwachtingen die een uitspraak doen over het gemiddelde weer over een aantal maanden.
  • Halozuil ontstaan door breking van zonlicht ijskristallen in de bovenlucht (Bron: Peter Paul Hattinga Verschure)

    Gevoelstemperatuur (windchill)

    In de wind kan het een stuk kouder aanvoelen dan uit de wind. Dit verschijnsel staat ook wel bekend als 'windchill'.
Niet gevonden wat u zocht? Zoek in alle uitleg over