Uitleg over

Zeespiegelstijging

In de twintigste eeuw is de zeespiegel ongeveer twintig centimeter gestegen. Voor Nederland is dit één van de belangrijkste gevolgen van de opwarming van het klimaat.

Volgens het IPCC zal de zeespiegel aan het einde van de 21e eeuw op wereldschaal met 26 tot 82 centimeter zijn gestegen. Uit satellietmetingen blijkt dat het zeeniveau niet overal op aarde even snel stijgt. De zeespiegelstijging langs de Nederlandse kust was de afgelopen eeuw vrijwel net zo sterk als de wereldwijde stijging.

Kaart met de verwachte verandering van het lokale zeeniveau in het jaar 2100 ten opzichte van het niveau van 1990 (bron: Slangen et al. 2011)
Kaart met de verwachte verandering van het lokale zeeniveau in het jaar 2100 ten opzichte van het niveau van 1990 (bron: Slangen et al. 2011)

Oorzaak zeespiegelstijging

Bij een oplopende temperatuur stijgt de zeespiegel. Dit komt door de uitzetting van zeewater, het smelten van gletsjers en kleine ijskappen en het gestaag slinken van de grote ijskappen op Groenland en Antarctica. Ook de snelle afkalving aan de randen van de Groenlandse en de West-Antarctische ijskap draagt bij aan zeespiegelstijging. 

Zeeijs, zoals in het Noordpoolgebied, levert geen bijdrage. Het drijft op zee en verplaatst net zoveel water als het eigen gewicht (wet van Archimedes). Het smeltwater van zeeijs vervangt het verplaatste water en verandert het niveau van de zeespiegel niet.

Trage reactie 

Oceanen en ijskappen reageren erg traag op veranderingen in de atmosfeer. Zelfs als de temperatuur na 2100 niet meer stijgt, zal de zeespiegelstijging nog eeuwen doorgaan. Ook als de hoeveelheid broeikasgassen in de atmosfeer beperkt blijft.

Toekomstverwachting

De Groenlandse ijskap zal in dit warmere klimaat blijven slinken en dus bijdragen aan zeespiegelstijging. Onderzoek met computerberekeningen suggereert dat bij een aanhoudende gematigde stijging van de temperatuur, de ijskap in enkele duizenden jaren vrijwel geheel verdwijnt.

De ijskap van de Zuidpool blijft volgens die studies zo koud dat het oppervlak nauwelijks smelt. De hoeveelheid sneeuw op Antarctica zal waarschijnlijk toenemen. Of de ijskap de komende eeuwen netto gaat groeien, hangt af van de snelheid van de afkalving aan de randen.

Het IPCC heeft de projecties voor zeespiegelstijging deze eeuw in zijn laatste klimaatrapport naar boven bijgesteld. De kennis over ijskappen is namelijk sterk verbeterd. Ze kunnen de zeespiegelstijging goed verklaren op basis van de bijdrage van uitzetting van zeewater, smelten van gletsjers, afkalven van ijskappen en verandering in grondwater, irrigatie en dammen. De zeespiegel is in de periode 1901-2010 met 19 centimeter gestegen. De komende eeuw kan de zeespiegel tussen 26 en 82 centimeter verder stijgen.

Zeespiegel Nederland

Regionale veranderingen in de zeespiegel kunnen sterk afwijken van het wereldgemiddelde. Ook de toekomstige veranderingen als gevolg van de opwarming van het klimaat zullen niet overal even groot zijn. Satellietmetingen laten zien dat het zeeniveau niet overal even hard stijgt. Langs de Nederlandse kust heeft het zeeniveau de afgelopen eeuw gelijke tred gehouden met het wereldgemiddelde. Er is geen tempoversnelling geconstateerd in de laatste decennia.

Meer uitleg over

  • Broeikasgas ozon

    Broeikasgas ozon

    Troposferisch ozon is een broeikasgas. Het draagt bij aan de opwarming van de aarde. Daarnaast veroorzaakt het smog en dat is slecht voor de gezondheid.
  • Overstroming van het riviertje de Mark bij Breda. Waar het witte paaltje staat loopt het ondergelopen fietspad waar, in de zomer, honderden mensen per dag gebruik van maken. (Foto: Frans Wildhagen, Prinsenbeek)

    Hoogwaterberichten

    Dagelijks maakt het KNMI voor Rijkswaterstaat een speciaal weerbericht met de neerslagverwachting voor de stroomgebieden van de Rijn en de Maas.
Niet gevonden wat u zocht? Alle uitleg over