Minister Jacqueline Cramer heeft vandaag het eerste exemplaar in ontvangst genomen van de ‘Staat van het Klimaat 2009’. De brochure van het Platform Communication on Climate Change (PCCC*) biedt een overzicht van relevante ontwikkelingen op het gebied van klimaat, klimaatverandering, klimaatonderzoek en klimaatbeleid in het afgelopen jaar.

In (grote) steden is het meestal warmer dan buiten de stad. Dit temperatuurverschil bedraagt vaak wel enkele graden, en wordt meestal aangeduid als "stadseffect" of "stedelijk warmte-eiland". Het KNMI is een onderzoeksproject gestart naar het stadseffect in Nederlandse steden.

Het jaar 2009 komt wereldwijd volgens voorlopige cijfers bij de tien warmste sinds het begin van de meetreeks in 1850. De Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) schat de wereldgemiddelde temperatuur over januari-oktober op +0,44 graden boven het langjarig gemiddelde over 1961-1990. Daarmee staat 2009 op de vijfde plaats van de tien warmste jaren.

Om de onderhandelingen tijdens de klimaatconferentie inhoudelijk te onderbouwen, geeft het KNMI in Kopenhagen presentaties van zijn bevindingen op klimaatgebied. Dat gebeurt van 7 tot en met 18 december in het Holland Climate House, waar circa dertig organisaties de Nederlandse klimaatkennis gebundeld hebben in een programma vol lezingen, presentaties en paneldiscussies.

El Niño heeft deze winter een respectabele sterkte bereikt. Even leek de opwarming te haperen, maar in oktober heeft een sterke westenwind warm water naar het oosten geblazen. De zeewatertemperatuur langs de evenaar in de Stille Oceaan is nu 1,5 tot 2 graden hoger dan normaal.

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) heeft een Vidi-beurs toegekend aan Dr. Folkert Boersma van het KNMI voor onderzoek van ozon als luchtvervuiler en broeikasgas.

Op mooie zonnige dagen met rustige weersomstandigheden steekt 's avonds op zo'n 200 meter hoogte steevast een sterke wind op. Onderzoeker Peter Baas van het KNMI heeft voor het eerst de klimatologie van dit verschijnsel in kaart gebracht. Met zijn onderzoek aan die hoge sterke wind, levert hij een belangrijke bijdrage aan de verbetering van weer- en klimaatmodellen.

De Europese Unie trekt 3,5 miljoen euro uit voor het nieuwe wolkenonderzoeksprogramma EUCLIPSE. Dit onderzoek moet de onzekerheid in de huidige klimaatmodellen verkleinen, door meer licht te werpen op de rol die wolken in de klimaatverandering spelen. De TU Delft en het KNMI zijn deelnemers in dit Europese programma.

De ozonafbraak in het ozongat boven de Zuidpool is dit jaar iets minder groot dan in 2008. Dat past in de lijn van de verwachting dat de ozonlaag zich de komende jaren geleidelijk herstelt. Satellieten hebben inmiddels ook een afname gemeten van chloor in de ozonlaag. De hoeveelheid chloor is in vijf jaar zo’n 2,5 tot 5% minder geworden. Diverse chloorhoudende gassen zijn de belangrijkste ozonafbrekers.

De scenario’s die het KNMI in 2006 voor het toekomstige klimaat in Nederland heeft uitgebracht, zijn getoetst aan de nieuwste nationale en internationale inzichten. De resultaten daarvan staan beschreven in een brochure die het KNMI vandaag publiceert. Uit deze evaluatie blijkt dat het klimaat in Nederland sterk verandert én dat de toekomstbeelden van het KNMI uit 2006 de meest waarschijnlijke veranderingen goed weergeven.

Kosten noch moeite hebben de Chinese autoriteiten bespaard om de lucht schoner te krijgen tijdens de Olympische Spelen in 2008. Het heeft gewerkt: uit satellietwaarnemingen blijkt dat de rode vlek die staat voor hoge concentraties stikstofdioxide boven Beijing vorige zomer vrijwel is verdwenen.

Minister Maria van der Hoeven heeft een overeenkomst getekend met de Europese ruimtevaartorganisatie ESA voor de bouw van een nieuwe grotendeels Nederlandse satelliet. Deze satelliet bevat het ruimte-instrument TROPOMI dat na de lancering in 2014 de mondiale verspreiding van broeikasgassen gaat registreren.

Ruim dertig innovatieve meetinstrumenten vanuit de hele wereld meten deze zomer de luchtvervuiling boven de KNMI-meetmast in Cabauw bij Lopik. Deze nieuwe instrumenten worden tijdens de internationale CINDI campagne onderling vergeleken en geijkt. Daarnaast dienen de metingen voor onderzoek naar luchtvervuiling en broeikasgassen.

Hogere temperaturen in de toekomst in het gebied van de Middellandse Zee kunnen ook in het westen en midden van Europa tot warmere en drogere zomers leiden. Door de grotere warmte in Zuid-Europa gaat de wind in West- en Midden-Europa vaker uit de oosthoek waaien met aanvoer van hete en droge continentale lucht.

Het Internationaal Pooljaar (IPY) was een succes. Honderden nieuwe projecten zijn gestart en tal van conferenties en workshops georganiseerd die hebben geleid tot nieuw onderzoek (Externe links- IPY extraordinary success/Polar Research WMO)).