Als bijdrage aan het project Aandacht Voor Veiligheid (AVV) heeft het KNMI in kaart gebracht wat er op wetenschappelijk vlak bekend is over een aantal mogelijke klimaatextremen, die invloed hebben op de veiligheid tegen overstromen in Nederland. Dit KNMI-document is inmiddels beschikbaar (samenvatting; volledige document). De informatie in dit rapport is nadrukkelijk n�et bedoeld als voorspelling of als alternatief voor de KNMI�06 scenario�s. Deze getallen dienen slechts gebruikt te worden voor verkenningen van de gevolgen van extreme klimaatverandering.

Het overkoepelende document van het project Aandacht voor Veiligheid wordt eind maart verwacht.

Sinds 5 juli 2007 is er een nieuwe website in de lucht waarmee een historische neerslag- of temperatuurreeks op dagbasis omgezet kan worden in een reeks die past bij het klimaat onder ��n van de vier KNMI'06 klimaatscenario's voor een bepaalde tijdshorizon. Via het menu op de transformatiewebsite kan er gekozen worden uit verschillende klimaatscenario's, stations en tijdhorizonten. Het is ook mogelijk eigen historische tijdreeksen in te voeren.

Voordelen van het programma

• Het programma houdt er rekening mee dat de gemiddelden anders kunnen veranderen dan de extremen;
• Mogelijkheid om snel jaarrond tijdreeksen voor de toekomst te genereren;
• Eenvoudiger om tijdreeksen voor verschillende lokaties op een éénduidige manier te genereren.

Informatie over hoe het programma werkt, het gebruik, de voordelen en beperkingen is te vinden in een toelichting op dezelfde website.

In mei 2006 bracht het KNMI de nieuwe KNMI'06 klimaatscenario�s uit. Waterbeheerders hadden toen hun watersystemen al doorgerekend met het middenscenario van de WB21 klimaatscenario's uit 2000. Inmiddels hebben RIZA en enkele adviesbureaus enkele studies uitgevoerd naar de gevolgen van de nieuwe klimaatscenario�s voor het waterbeheer in Nederland. De vraag is nu: wat komt er uit die studies en wat betekenen die nieuwe klimaatscenario�s voor het waterbeheer? Moeten we ze toepassen en zo ja, hoe dan?

Het KNMI, het programma Klimaat voor Ruimte en de NVA hebben samen het initiatief genomen om een symposium over dit onderwerp te organiseren op 8 juni 2007 op het KNMI. Doel van de bijeenkomst was een discussie te starten over hoe om te gaan met klimaatscenario�s in het waterbeheer en met de onzekerheden die daarbij horen. Vragen die daarbij een rol spelen zijn: welk scenario kiezen we voor het vaststellen van verschillende soorten maatregelen? Welke tijdshorizon moeten we gebruiken? Moeten we consistent zijn in het gebruik van scenario�s tussen verschillende regio�s?

Tijdens dit symposium werd vanuit verschillende invalshoeken een aantal lezingen verzorgd over het omgaan met en het interpreteren van klimaatscenario�s. Daarna hebben de deelnemers in groepen gediscusieerd over criteria die van belang zijn bij het bepalen van een strategie om met klimaatscenario's en de bijbehorende onzekerheden.

Programma

• 9:45 Janette Bessembinder (KNMI): Inleiding van de dag
• 9:50 Pier Vellinga (WUR/VU): Belang en betekenis van klimaatscenario's
• 10:00 Marcel de Wit (RIZA): Gebruik klimaatscenario's door RIZA (PDF)
• 10:30 Peter Droogers (FutureWater): Negeren of anticiperen: de nieuwe KNMI�06 scenario�s (PDF)
• 11:00 Olivier Hoes (TU-Delft): Het risico van wateroverlast bij de oude en nieuwe klimaatscenario's (PDF)
• 11:45 Bert Pijpers (DuoAdvies): Toelichting doorkijk naar investeringen bij waterschappen (PDF)
• 12:15 Harry van Luijtelaar (RIONED): Verwerking extreme neerslag in de bebouwde omgeving (PDF; Notitie RIONED)
• 12.45 Lunch
• 13:45 Florrie de Pater (Klimaat voor Ruimte): Toelichting op de 4 werksessies
• 14:00 Discussiegroepen : Bedenk een strategie voor het omgaan met klimaatverandering en de onzekerheden daarover geleid door Peter Droogers (FutureWater), Harry van Luijtelaar (RIONED), Bert Pijpers (DuoAdvies), Harold van Waveren (RIZA)
• 15:45 Plenaire presentatie van de resultaten en discussie
• 16:45 Samenvatting en afsluiting (PDF)

Naar aanleiding van het verschijnen van de IPCC klimaatrapporten dit jaar heeft het PCCC (Platform Communication on Climate Change) op 6 juni 2007 in Amsterdam het symposium "Het IPCC rapport en de betekenis voor Nederland" georganiseerd. Het PCCC heeft een eerste verkenning uitgevoerd van de betekenis van de IPCC rapporten voor de Nederlandse situatie. Deze resultaten en de belangrijkste conclusies van de IPCC-rapporten zijn vastgelegd in een brochure, die tijdens het symposium is aangeboden aan Hans Bolscher, directeur van Klimaatverandering en Industrie van het ministerie VROM.

Een PDF-versie van de brochure "Het IPCC rapport en de betekenis voor Nederland" kunt u vinden op internet (zie menu rechts). Exemplaren kunt u, zover de voorraad strekt, kosteloos aanvragen via Ottelien.vanSteenis@wur.nl, telefoon 0317-486540.

Begin dit jaar is het artikel "A study on combining global and regional climate model results for generating climate scenarios of temperature and precipitation for the Netherlands" geaccepteerd door het tijdschrift Climate Dynamics (nr. 29, pp. 157-176). Het artikel beschrijft hoe de KNMI'06 scenario's zijn gemaakt. Het gaat vooral in op de methoden die gebruikt zijn voor het vertalen van de mondiale klimaatverandering naar de verandering in Nederland (PDF).

Op 2 februari 2007 heeft het �Intergovernmental Panel on Climate Change� (IPCC) het eerste deel van zijn vierde �Assessment Report� gepresenteerd in Parijs. Meer informatie over het IPCC, de werkwijze en de inhoud van het rapport is te vinden via de link in het menu in de rechter kolom.

In het kader van de "Buys Ballot" leerstoel aan de Universiteit Utrecht werd op 20 juni een symposium georganiseerd. Tijdens dit symposium is aandacht besteed aan de wetenschappelijke achtergronden van de nieuwe KNMI�06 klimaatscenario�s. Tevens is vooruitgekeken naar de implicaties die de scenario�s kunnen hebben voor verschillende sectoren in de samenleving.

• 9:30 Inleiding door Gerbrand Komen
• 9:45 Overzicht KNMI'06 klimaatscenario's (Bart van den Hurk; PDF) Toelichting op de algemene structuur van de scenario's, en de overeenkomsten en verschillen ten opzichte van de vorige generatie(s) klimaatscenario�s. Ook werden de nieuwe scenario�s in een internationale context geplaatst.
• 10:15 Constructie scenario�s voor neerslag, temperatuur en potenti�le verdamping (Aad van Ulden PDF, Geert Lenderink PDF) Toelichting op de belangrijkste resultaten van de analyse van mondiale klimaatmodellen, en de gevolgde procedure voor de getallen voor de regio Nederland en omgeving.
• 11:30 Zeespiegelscenario's (Caroline Katsman; PDF)
Toelichting op de zeespiegelscenario�s, en waarom de range in de KNMI'06 scenario's breder is dan in het laatste IPCC rapport.
• 12:00 Scenario's voor wind boven de Noordzee (Henk van den Brink/Albert Klein Tank; PDF) Waarin aandacht werd geschonken aan de matige signaal/ruis verhouding van de scenario's, en waarin werd gepleit voor uitgebreidere analyse van de variabiliteit in de waarnemingen.
• 13:45 Inleiding door de middagvoorzitter (Pier Vellinga)
• 14:00 Tailor made scenario's (Janette Bessembinder; PDF) Aandacht voor de mogelijkheden om de scenario�s te vertalen naar gebruikersspecifieke klimaatvariabelen, en om eventueel andere scenario�s te definieren.
• 14:30 Implicatie van de KNMI'06 scenario's voor lokaal waterbeheer (Jaap Kwadijk en Jan Verkade; PDF) Waarin de resultaten zijn gepresenteert van een verkenning samen met WaterNet naar mogelijke veranderingen voor het lokale waterbeheer in het Amstel/Gooi/Vecht gebied onder de nieuwe klimaatscenario's. De centrale vraag was: welk scenario gaat de rol van het WB21 middenscenario overnemen?
• 15:30 Beleidsscenario�s voor de kust (Douwe Dillingh; PDF en Toelichting) Toelichting op het verschil tussen beleidsscenario�s van DGW en de KNMI klimaatscenario�s, en hoe gevoelig wijzigingen in de scenario�s liggen. Ook werd ingegaan op de aanpak in de omringende landen.
• 16:00 Doorwerking van de KNMI'06 scenario's in het waterbeheer (Hendrik Buiteveld; PDF) Waarin een globale inschatting van de effecten van de nieuwe klimaatscenario's voor wateroverlast, droogte en (extreme) afvoeren van de Rijn en Maas werd gepresenteerd, gebruikmakend van bestaande kennis en modelresulaten.