Voorbeelden van maatwerk met betrekking tot informatie over klimaat(verandering) voor de watersector.

Per project, indien beschikbaar:

• Samenvatting
• Uitgebreide documentatie
• Gebruikte klimaatdata
• Relevante links

Voor waterveiligheid gelden hoge normen: zeedijken moeten een situatie kunnen weerstaan die eens in de 10.000 jaar voorkomt. Waarnemingsreeksen zijn echter vaak korter dan 100 jaar en daarom te kort om direct de situaties in te schatten die eens in de 10.000 jaar voorkomen. Klimaatmodellen kunnen in deze gevallen helpen. In dit project is een overzicht gemaakt van de voor- en nadelen van waarnemingen en klimaatmodellen aan de hand van een aantal voorbeelden.

• Samenvatting: PDF (in EN)
• Documentatie: volledige document (PDF)
• Klimaatdata: waterstanden meest extreme storm ESSENCE run (data)
• Relevante links: HYDRA (website); potentiele wind (website); WAQUA website); ESSENCE (website) Rijkswaterstaat Waterdienst (RWS), Klimaat voor Ruimte (KvR), KvR Maatwerk (Maatwerk)

Figuur 1. Animatie waterstanden 1953 Figuur 2. Animatie waterstanden extreemste storm in ESSENCE

Wateraanvoer voor de landbouw is regelmatig noodzakelijk om gewasproductie op peil te houden. Het Waterschap Hunze en Aa’s is verantwoordelijk voor het waterbeheer in gedeelten van Groningen en Drenthe. Wateraanvoer is in de droogte gevoelige zandgebieden van de Veenkoloniën een belangrijke taak van het Waterschap. Om de gevolgen van klimaatverandering op de wateraanvoerbehoefte te onderzoeken, zijn in eerste instantie de WB21 klimaatscenario’s en later de KNMI’06 scenario’s geschikt gemaakt voor gebruik in de verdere analyse. De resultaten laten zien dat de wateraanvoerbehoefte fors zal toenemen onder de meeste scenario’s.

• Samenvatting: PDF
• Documentatie: Waterbeheer en de nieuwe KNMI klimaatscenario’s (Artikel H2O); Quantifying the impact of model inaccuracy in climate change impact assessment studies using an agro-hydrological model (artikel HESS); Wateropgave droogte KNMI’06 klimaatscenario’s, Hunze en Aa's (FutureWater rapport 75)
• Klimaatdata: Toelichting
• Relevante links: Waterschap Hunze en Aa’s (website); FutureWater (website)

Naar aanleiding van discussie bij o.a. RIKZ/VenW is het KNMI gevraagd om in 2008 samen met RIKZ en Deltares een workshop over dit thema te organiseren. Doel was de voor- en nadelen van wind waarnemingen en klimaatmodellen te presenteren en te bediscusieren met een aantal experts.

• Samenvatting: niet beschikbaar
• Documentatie: volledige document (PDF)
• Relevante links: zie onder "Gebruik van waarnemingen en klimaatmodellen voor waterveiligheid (Maatwerk-pilot)" hierboven

Het waterschap Rivierenland zal de effecten van klimaatverandering niet alleen merken door veranderingen in neerslag en temperatuur, maar ook door wijzigingen in rivierafvoeren. Het FutureViewR modelleninstrumentarium is ingezet om te kijken wat de te verwachte veranderingen in afvoer en wateraanvoerbehoefte zijn. Hiervoor zijn zowel de klimaat¬verwachtingen als de rivierafvoeren op maat voor Rivierenland gebruikt. Resultaten laten zien dat extremen, in zowel natte als droge omstandigheden toenemen.

• Samenvatting: PDF
• Documentatie: Invloed van klimaatverandering op kwel en wegzijging langs de grote rivieren (Artikel H2O); FutureViewR: gedetailleerd hydrologisch en oppervlaktewater model getest op Quarles van Ufford (FutureWater rapport 62); Uitbreiding modelinstrumentarium en scenario analyse Quarles van Ufford (FutureWater rapport 81); Modelling climate change in a Dutch polder system using the FutureViewR modelling suite (artikel Computers and Geosciences)
• Klimaatdata: De drie aspecten van de veranderende toekomst (klimaat, rivierstanden, landgebruik) kunnen niet los van elkaar gezien worden. In deze studie is er daarom voor gekozen om twee scenario’s integraal door te rekenen met als zichtjaar 2050: G+ (rivierafvoeren G+, landgebruik volgens het voor G+ aangepaste trendscenario 2040) en W+ (rivierafvoeren W+, landgebruik volgens het voor W+ aangepaste trendscenario 2040). Het op maat maken van deze klimaatscenario’s is als volgt uitgevoerd: voor het G+ en het W+ scenario is de neerslag en potentiële verdamping van een bestaande 10-jarige tijdreeks van (1995-2004) getransformeerd naar een 10-jarige reeks rond het jaar 2050. Er is voor de neerslag gebruik gemaakt van het transformatieprogramma. Voor de potentiële verdamping is uitgegaan van de veranderingen in het document ("Verandering in potentiële verdamping”)
• Relevante links: Waterschap Rivierenland (website); FutureWater (website)

De Nederlandse Deltacommissie gaf opdracht tot een beoordeling van de high-end scenario’s van klimaatverandering om Nederland tegen overstroming te kunnen beschermen. Het betreft de meest recente wetenschappelijke inzichten van de bovengrenzen en langetermijnprojecties (voor zeespiegelstijging tot 2200) van door het klimaat veroorzaakte zeespiegelstijging, veranderingen in stormvloeden, en piekafvoer van de rivier de Rijn.

• Samenvatting: PDF
• Documentatie: volledige document (PDF)
• Relevante links: Aanvullende scenario's KNMI (website); Deltacommissie (website)

Vanaf 2005 hebben het KNMI en FutureWater regelmatig de cursus “Klimaatverandering voor waterbeheerders” gegeven. De belangrijkste doelgroep zijn mensen die bij waterschappen, adviesbureaus en onderzoeksinstellingen werkzaam zijn. De doelstelling van de cursus is om in één dag een overzicht te geven van de achtergronden van klimaatverandering, de (on)zekerheden van de verwachtingen, hoe neerslagreeksen te genereren vanuit de KNMI’06 scenario’s en hoe te anticiperen op veranderingen ten gevolge van klimaatverandering.

• Samenvatting: niet beschikbaar
• Documentatie: Presentatie KNMI (deel 1) Vallei en Eem (2007); Presentatie KNMI (deel 2) Vallei en Eem (2007)
• Relevante links: Klimaatscenario's KNMI (website); FutureWater (website)

Het RIZA (Rijksinstituut voor Integraal Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling, nu Waterdienst RWS) heeft behoefte aan "standaardjaren" voor landsdekkende analyses met hydrologische modellen. Een simulatie met een gemiddeld standaardjaar zou dezelfde hydrologische parameters moeten opleveren als een simulatie met 30 jaar aan klimaatgegevens (1971-2000). In dit project is gekeken of het mogelijk is een dergelijk standaardjaar te maken (onderdeel van het "Klimaat voor Ruimte" Maatwerk project).

• Samenvatting: PDF; poster (in EN) (PDF)
• Documentatie: volledige document (PDF)
• Relevante links: Rijkswaterstaat Waterdienst (RWS), Klimaat voor Ruimte (KvR), KvR Maatwerk (Maatwerk)

Als bijdrage aan het project Aandacht Voor Veiligheid (AVV) heeft het KNMI in kaart gebracht wat er op wetenschappelijk vlak bekend is over een aantal mogelijke klimaatextremen, die invloed hebben op de veiligheid tegen overstromen in Nederland. De informatie in dit rapport is nadrukkelijk níet bedoeld als voorspelling of als alternatief voor de KNMI’06 scenario’s. Deze getallen dienen slechts gebruikt te worden voor verkenningen van de gevolgen van extreme klimaatverandering.

• Samenvatting PDF
• Documentatie: volledige document (PDF)
• Relevante links: Aandacht voor Veiligheid (AVV)

(onderdeel van het "Klimaat voor Ruimte" Maatwerk project)

• Samenvatting: PDF (in EN)
• Documentatie: volledige document (PDF)
• Relevante links: ACER-project (ACER), Klimaat voor Ruimte (KvR), KvR Maatwerk (Maatwerk)