Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut; Ministerie van Verkeer en Waterstaat

 
Klimaatdata- en advies
5 oktober 2008: Wateroverlast in het noordwesten
Een actief en zeer traag trekkend koufront veroorzaakte op zondag 5 oktober 2008 overvloedige regenval in met name het noordwesten van het land. Op sommige plaatsen viel minstens 80 mm in 18 uur met grote wateroverlast tot gevolg.
Algemene weersbeschrijving
Op zondag 5 oktober 2008 trok een lagedrukgebied langs de Noorse westkust noordwaarts. Het koufront van de depressie kwam boven het noorden van ons land enige tijd vrijwel stil te liggen. Dit kwam omdat tegelijkertijd een uitdiepende depressie (de restanten van de tropische storm Laura) over de zuidelijke Noordzee naar ons land trok. In de avond van 5 oktober trok het koufront achter het laag snel naar het zuiden.

Op nadering van de frontale zone trok op zaterdag 4 oktober de wind in de loop van het etmaal aan. Die avond stond er in het noordwestelijk kustgebied een stormachtige wind zuidwesten wind (kracht 8), soms even tippend aan storm (kracht 9). Tijdens de zwaarste windstoten liep de windsnelheid aan zee op tot ca. 95 km/uur. Bovendien begon het toen al af en toe (licht) te regenen.

Rond middernacht regende het in het noordwesten aanhoudend en de neerslag werd intensiever. De zone met intensieve neerslag breidde zich gedurende het etmaal langzaam zuidwaarts uit over de noordelijke provincies. Met name rond de feitelijke koufrontpassage regende het zeer zwaar. Zo viel er in Den Helder tussen 12 en 13 uur 23 mm. Nabij en aan het noordzijde van het koufront nam de wind sterk af en draaide naar het noordoosten.

Ten zuiden van het gebied met intensieve regen viel ook langdurig neerslag, echter deze was veel minder zwaar. In de avond werd het geleidelijk overal droog.

Gemeten neerslagsommen
Van de KNMI-stations was Den Helder (De Kooy) het natst. Hier viel op 5 oktober 2005 (00-24 UT, 02-02 MEZT) 90 mm regen. Deze neerslagsom viel in ca. 18 uur en dat is gelijk aan ca. 12 procent van de normale hoeveelheid neerslag die er in Den Helder in een jaar valt (743 mm) en gelijk aan de normale maandsom van oktober.

ontladingen 2 juni 2008
Het meteogram van De Kooy (rechts, klik voor vergroting) toont het verloop van een aantal weerselementen op 5 oktober 2008. Duidelijk is te zien dat de windsnelheid rond de frontpassage afneemt en dat de wind draait van zuidwest naar noordoost. Bovendien daalt de temperatuur. Juist rond de frontpassage valt de meeste neerslag.Er valt tussen 12.00 en 13.00 uur 3 tot 5 mm neerslag per 10 minuten.

 

 

 

gemeten neerslagaccumulatie
Behalve op de automatische KNMI-stations wordt de neerslag in Nederland ook handmatig gemeten op 325 neerslagsstations. De neerslag wordt op deze stations één keer per etmaal, om 10.00 uur afgetapt. Aangezien voor 00.00 uur (middernacht 5 oktober) en na 18.00 uur een verwaarloosbare hoeveelheid neerslag viel, mogen de neerslagsommen van 5 en 6 oktober worden opgeteld. In het rechter kaartje is deze neerslagsom weergegeven. Bovendien zijn in twee kaartjes de ongevalideerde aftappingen van 5 en 6 oktober, voor zover ze reeds binnen zijn bij het KNMI, weergegeven.

Uit de kaartjes kan voorlopig worden afgeleid dat de meeste neerslag is gevallen in de Kop van Noord-Holland en op de eilanden Texel, Vlieland en Terschelling. Op de natste plaatsen viel 80 tot 100 mm neerslag in ca. 18 uur.

Berekende neerslagsommen
Op het KNMI worden beelden van de neerslagradars in De Bilt en Den Helder gecorrigeerd aan de hand van de gemeten neerslaghoeveelheden op de KNMI-neerslagstations. Op deze manier wordt een landsdekkend beeld van de neerslag verkregen. In onderstaande kaartjes (10-10 uur, 5 en 6 oktober) zijn de op deze manier verkregen neerslagsommen weergegeven.

radar 6 oktober

radar 5 oktober

 

 

 

 

 

 

Herhalingstijd
Op de natste plaatsen is (voorlopige analyse) minsten 80 mm gevallen in 18 uur. Een dergelijke hoeveelheid neerslag wordt op een willekeurige plaats minder dan eens per 100 jaar gëevenaard of overschreden.
Disclaimer: Voorlopige analyse! Bovenstaande gegevens zijn (deels) ongevalideerd. In het validatieproces kunnen gegevens eventueel worden aangepast.
6 oktober 2008, 15.00 uur/Rob Sluijter, mmv Robert Leander, Nander Wever en Aart Overeem