Handboek Waarnemingen

Veel kwesties die te maken hebben met operationele waarnemingen door of voor het KNMI blijken nogal onduidelijk te zijn. Vaak gestelde vragen zijn:

welke meetmethodes worden gebruikt
welke waarneemcondities zijn vereist
welke eenheden worden gehanteerd
welke eisen worden gesteld aan de nauwkeurigheid
welke formules worden gebruikt bij afleiding van gegevens

Informatie is versnipperd over afdelingen en over (veel) documenten. Een snel en pasklaar antwoord is zo moeilijk te vinden. Soms ontbreekt de informatie in zijn geheel of is slechts verborgen in de hoofden van een klein aantal (ex)KNMI-ers. Bij veel personen die betrokken zijn bij of afhankelijk zijn van operationele waarnemingen bestaat al jarenlang sterke behoefte aan een handzaam standaarddocument waarin de informatie over alle voorkomende kwesties op beknopte en overzichtelijke wijze is beschreven. Teneinde een dergelijk boekwerk tot stand te brengen is op initiatief van de afdeling Operationele Waarnemingen (WM/OW) een project gestart genaamd Realisatie Handboek Waarnemingen (HAWA).

Doelstelling

Het doel van het project is om een boek uit te geven (in de Nederlandse taal) met een beschrijving van allerlei relevante zaken voor de waarneming van de meteorologische en klimatologische variabelen:

definities, eenheden, grootheden, codering
meetbereik, resolutie, nauwkeurigheid, waarneemfrequentie,waarneemtijdstip
instrumenten en technieken, calibratieprocedures
procedures bij uitval, methoden voor datacontrole, inspectieprocedures
herleiding van parameters, gebruikte formules
representativiteit, opstellingseisen en omgevingscondities

Het Handboek wordt gepubliceerd als een losbladig systeem. De opzet is zodanig dat aanvulling of wijziging van tekstdelen relatief eenvoudig is. Naast een papieren document, wordt de tekst ook op intranet uitgebracht. De realisatie van het boek geschiedt gefaseerd. Bij het ontwerp wordt de KNMI- expertise op het gebied van de fysica, techniek, codes, methoden, procedures en het operationeel gebruik van waarnemingen ingeschakeld. Omdat het om een "dynamisch" boekwerk gaat, wordt extra aandacht besteed aan het up to data houden.

Indeling

De hoofdstukindeling van het Handboek is gebaseerd op de indeling van de WMO- guide to Meteorological Instruments and Methods of Observation, Part I.

1.Meetstation algemeen
2.Temperatuur
3.Luchtdruk
4.Vochtigheid
5.Wind
6.Neerslag
7/8.Straling en zonneschijnduur
9.Zicht
10.Verdamping
11.Bodemvocht en -temperatuur
12.Bovenlucht druk, temperatuur, vochtigheid
13.Bovenlucht wind
14.Present weather, past weather, toestand van de grond
15.Wolken en bedekkingsgraad
16.Ozon
17.Samenstelling atmosfeer
18.Zeewatertemperatuur
19.Zeegolven en deining
20.Bliksem

Henk Benschop