Persbericht

Hoeveelheid ozonafbrekende stoffen in de atmosfeer neemt af

11 september 1997

De hoeveelheid ozonafbrekende stoffen in de atmosfeer neemt af. Dat blijkt uit recente wereldwijde metingen van de concentratie van deze stoffen, zoals CFK's. De afname is het gevolg van internationale maatregelen om de productie en uitstoot van deze stoffen terug te dringen. Die maatregelen zijn vastgelegd in het Montreal Protocol, dat dinsdag a.s. precies tien jaar geleden werd ondertekend.

Dat staat in het vandaag verschenen rapport "Ozon en ultraviolette straling: 1997" dat het KNMI en het RIVM hebben uitgegeven, samen met het Koninklijk Meteorologisch Instituut (KMI) en het Instituut voor Ruimte Aëronomie (BIRA) in België. Ook de vakgroep Dermatologie en het Instituut voor Marien en Atmosferisch onderzoek Utrecht (IMAU) van de Universiteit Utrecht hebben aan het rapport bijgedragen.

Begin herstel ozonlaag in zicht
Naar verwachting zal de afname van ozonafbrekende stoffen nog in deze eeuw leiden tot een begin van het herstel van de ozonlaag. Een volledig herstel is op zijn vroegst halverwege de volgende eeuw te verwachten. Zover is het nu nog niet: de dikte van de ozonlaag neemt nog steeds af, ook boven onze streken. Uit waarnemingen in Ukkel, nabij Brussel, blijkt dat de ozonkolom sinds 1980 jaarlijks met gemiddeld ongeveer 0,4% is afgenomen. Aan het einde van de winters 1995-96 en 1996-97, met name in april, was de ozonlaag boven Nederland en België uitzonderlijk dun. Waarschijnlijk was dat het gevolg van zowel de afbraak van ozon boven het noordpoolgebied als van de bijzondere weersituatie in Europa.

Ook boven het noordpoolgebied zijn de afgelopen winters ongewoon lage ozonwaarden gemeten. De afname van de hoeveelheid ozon hing hier samen met uitzonderlijk lage temperaturen in de stratosfeer. Onder zulke omstandigheden kunnen chemische reacties optreden waardoor ozon versneld wordt afgebroken. Wereldwijd is de temperatuur in de lagere stratosfeer in de laatste decennia gedaald, wat mede het gevolg is van de dunner wordende ozonlaag.

UV-straling varieert sterk
De sterkte van de ultraviolette (UV) straling in Nederland en België vertoont van jaar tot jaar duidelijke schommelingen. Deze schommelingen worden grotendeels veroorzaakt door variaties in de bewolking en in de hoeveelheid ozon. De bestaande meetreeksen zijn nog te kort om een mogelijke trend te onderscheiden van deze natuurlijke schommelingen. Wel zijn er sterke aanwijzingen dat de UV-straling bij gemiddeld bewolkte omstandigheden is toegenomen. Berekeningen van de UV-straling op basis van de waargenomen ozonafname, gecorrigeerd voor de invloed van variaties in de bewolking, geven aan dat de UV-straling bij gemiddeld bewolkte omstandigheden de afgelopen 15-20 jaar met ongeveer 10-15% is toegenomen.

Een toename in de UV-straling leidt pas ongeveer 50 jaar later tot een toename van het aantal gevallen van huidkanker. Het verwachte minimum in de dikte van de ozonlaag rond de eeuwwisseling zal daarom pas rond het jaar 2050 leiden tot een maximum in de door aantasting van de ozonlaag veroorzaakte toename van huidkanker. In Nederland bedraagt deze maximale toename ongeveer 1500 gevallen per jaar, ervan uitgaande dat de internationale afspraken over ozonafbrekende stoffen wereldwijd worden nagekomen. De toename van huidkanker in de afgelopen tientallen jaren is voornamelijk toe te schrijven aan veranderingen in het UV-blootstellingsgedrag, zoals een toename in zonvakanties - niet of nauwelijks aan de dunner geworden ozonlaag.

Ozon in de troposfeer
Door menselijk toedoen is de hoeveelheid ozon afgenomen in de stratosfeer, maar toegenomen in de troposfeer; de ozonafname in de stratosfeer is groter dan de toename in de troposfeer. In Nederland en België wordt de norm voor het ozonniveau nabij het aardoppervlak geregeld overschreden (zomersmog), wat nadelige effecten heeft op de volksgezondheid en schade veroorzaakt aan gewassen en ecosystemen.

Door uitstoot van vliegtuigen neemt de concentratie van stikstofoxyden op kruisvluchthoogte aanzienlijk toe. Dat leidt tot een toename van de ozonconcentratie op die hoogte met ongeveer 3-5%.

Recente nieuwsberichten

  1. Noordwestenwind brengt buien over warm zeewater

    Na de sneeuw van vorige week hadden we afgelopen dagen meestal regenbuien vanaf de Noordzee. Deze...

    18 december 2017 - Persbericht
  2. Atlantisch orkaanseizoen 2017 extreem actief

    Het Atlantisch orkaanseizoen, officieel geëindigd op 30 november, gaat de boeken in als extreem d...

    15 december 2017 - Persbericht
  3. Extreme regen orkaan Harvey zwaarder door klimaatverandering

    Rond Houston in de Verenigde Staten viel eind augustus 750 millimeter tot meer dan een meter rege...

    13 december 2017 - Persbericht
  4. Kans op windstil winterweer lijkt toe te nemen

    Nederland had in december 2016 onder invloed van hogedruk gebieden vaak weinig wind, net als grot...

    13 december 2017 - Persbericht
Toon alle pers- & nieuwsberichten