Overstroming van het riviertje de Mark bij Breda. Waar het witte paaltje staat loopt het ondergelopen fietspad waar, in de zomer, honderden mensen per dag gebruik van maken. Foto Frans Wildhagen, Prinsenbeek
Overstroming van het riviertje de Mark bij Breda.
Rijkswaterstaat verwerkt de informatie en gegevens van de waterstanden uit Duitsland en België in een rekenmodel voor voorspellingen van de Rijn en Maas. Het stroomgebied van de Rijn heeft ongeveer zes keer de omvang van dat van de Maas.

De Rijn is een gemengde rivier (smelt- en regenwater), terwijl de Maas een typische regenrivier is, die directer en sneller op neerslag reageert. Ook de rotsachtige sterk hellende ondergrond in delen van het stroomgebied van de Maas draagt bij aan het snelle en grillige karakter. Belangrijk is ook de bodemgesteldheid. Als de vorst nog in de grond zit laat de bodem minder vocht door en dat is natuurlijk van groot belang voor de afvoer. De Maas reageert binnen 12 uur op een dag op neerslag, terwijl de reactietijd voor de Rijn ongeveer vier dagen bedraagt.

Voor de waterstandsverwachtingen is een goede neerslagverwachting heel belangrijk. Ook de weersvoorspellingen bergen echter onzekerheden in zich: een neerslaggebied kan in activiteit toenemen, langzamer passeren of een kilometer of vijftig zuidelijker koersen dan de weercomputers berekenen.

Zeker tijdens kritische hoogwatersituaties zijn dergelijke details van groot belang. Een regengebied dat zich boven de stroomgebieden van de rivieren ontlaadt kan "de druppel leveren, die de emmer doet overlopen". Daarom worden bij hoogwatersituaties extra berichten gemaakt om de voorspellingen eventueel bij te stellen.

Rijkswaterstaat gaat in zijn voorspellingen van de waterstanden tot twee of maximaal drie dagen vooruit. Voor de eerste dag wordt een nauwkeurigheid gehaald van 10 cm, voor de tweede dag ligt de marge bij 15 cm. Voor de Maas wordt die nauwkeurigheid gehaald voor termijnen van 12 en 24 uur. De vooruitzichten voor de langere termijn zijn niet zo nauwkeurig en worden alleen gebruikt om de verwachte trend (verder stijgen of dalen) aan te geven. De laatste jaren zijn de rekenmodellen, die de hoeveelheden neerslag voorspellen aanzienlijk verbeterd, waardoor de nauwkeurigheid van de prognoses groter is geworden. Door verfijning van de modellen zal de kwaliteit van de prognoses de komende jaren waarschijnlijk nog verder verbeteren.