18 april 2012 -
Meteoroloog Christophorus Henricus Didericus Buys Ballot (1817-1890), de oprichter van het KNMI in 1854, kreeg internationaal bekendheid door zijn wet. Daarin toonde hij het verband aan tussen wind en luchtdruk.
Christophorus Henricus Didericus Buys Ballot (10 oktober 1817- 3 februari 1890)
Met de wind in de rug ligt het lagedrukgebied links, terwijl aan de rechterkant de luchtdruk hoger is. Dat geldt voor het noordelijk halfrond, op het zuidelijk halfrond is dat omgekeerd. De Amerikaan William Ferrel had die wetmatigheid al een jaar eerder op papier aangetoond, maar het lukte Buys Ballot om dat met waarnemingen te bewijzen.
Het archief van Buys Ballot bevat schetsen van de eerste kaarten. In 1816 waren er al klimaatkaarten met temperatuurgegevens en kaarten waarop stormen waren ingetekend. Buys Ballot gebruikte de weerkaarten om zijn weerberichten te illustreren, waarvoor ze ook tegenwoordig gebruikt worden. In 1881 begon hij met de uitgave van dagelijkse weerkaartjes die in Amsterdam in etalages van winkels werden opgehangen en veel bekijks trokken.
De wet van Buys Ballot maakte het mogelijk om weersverwachtingen te maken en om te waarschuwen voor storm. In 1864 werden de eerste stormwaarschuwingen gegeven. De weerman ontwikkelde een seinpaal, de aëroklinoskoop, waarmee hij kon aangeven hoe groot het verschil in luchtdruk was tussen het zuiden en noorden van het land. Hoe groter de drukverschillen, hoe harder de wind. Die seinpalen werden op verschillende plaatsen langs onze kust opgesteld. Zo kon de scheepvaart zien of er gevaar was voor storm. Buys Ballot profiteerde van de telegrafie die in 1832 door Samuel Morse was uitgevonden. Daardoor was het mogelijk om gelijktijdige luchtdrukwaarnemingen op verschillende plaatsen met elkaar te vergelijken, wat de stormwaarschuwingen mogelijk maakte.
Een belangrijke verdienste van Buys Ballot, die uit teleurstelling na een studie in de scheikunde in het weer terechtkwam, was zijn initiatief tot internationale samenwerking. Door zijn toedoen werd in 1873 het Internationaal Meteorologisch Comité opgericht. Onder zijn leiding werd begonnen met codes om de weergegevens over de hele wereld zonder taalproblemen uit te kunnen wisselen. Ook werden verschillende meteorologische begrippen beschreven en richtlijnen opgesteld voor waarnemingen. Het Internationaal Meteorologisch Comité was de voorloper van de huidige Wereld Meteorologische Organisatie, de WMO.
Eerste uitgave:
08-01-04
Laatste wijziging:
18-04-12