Klimaatbericht

Varen over de Noordpool

27 oktober 2017

Sinds 1980 is 's zomers 40 procent van het zee-ijs in het noordpoolgebied verdwenen. Het Arctische gebied warmt sterk op, wel twee tot drie keer zo snel als de rest van de wereld. De afsmelting van zee-ijs is een van de belangrijkste oorzaken van deze versnelde opwarming, omdat de zee meer zonlicht opneemt dan het ijs. Tegelijkertijd is de zee-ijsafname ook een gevolg van de opwarming, één met verstrekkende implicaties. Want minder zee-ijs betekent meer open water, waar gevaren kan worden.

Het Arctische zee-ijs is ook dunner geworden. Dit betekent dat de mogelijkheden om door het noordpoolgebied te varen, bijvoorbeeld door de noordwest- of noordoostpassage, steeds groter worden. Dit is van groot belang voor de scheepvaart van bijvoorbeeld Rotterdam naar Azië, want de route over de Noordpool is tot wel 40 procent korter dan door het Suezkanaal. Dit betekent tijdwinst en een aanzienlijke afname van de kosten. Een groot nadeel van een toenemende scheepvaart is de extra uitstoot en milieuverontreiniging in het Arctische gebied.

Tegenwoordig vindt het transport door de Arctic nog slechts sporadisch plaats. Als de noordpoolpassages al ijsvrij zijn dan is dat slechts kort, in de zomer. Bovendien zijn de maand-tot-maand en jaar-tot-jaar variaties in zee-ijsbedekking dusdanig groot dat het plannen van transporten door het Arctische gebied nog een hachelijke zaak is. Dit zal gaan verbeteren bij een verdere terugtrekking van het zee-ijs (Figuur 1).

Het KNMI verfijnt de komende jaren schattingen van de verandering in het Arctische klimaat en zee-ijsbedekking. Tegelijkertijd wordt onderzocht in hoeverre seizoensverwachtingen van Arctisch zee-ijs kunnen bijdragen aan een nauwkeuriger schatting van ijsvrije periodes. Dit komt de planning van scheepvaart over de Noordpool ten goede komt.

 

KNMI-klimaatbericht door Richard Bintanja

Figuur 1. Verwachte mogelijke scheepsroutes en hun duur op basis van berekeningen met klimaatmodellen. Lichtblauw voor gewone schepen, rose voor ijsbrekers. Links voor 2015-2030, rechts voor 2045-2060. Bron: Melia et al., Geophysical Research Lett., 2016.
Figuur 1. Verwachte mogelijke scheepsroutes en hun duur op basis van berekeningen met klimaatmodellen. Lichtblauw voor gewone schepen, rose voor ijsbrekers. Links voor 2015-2030, rechts voor 2045-2060. Bron: Melia et al., Geophysical Research Lett., 2016.
Scheepvaart tussen zee-ijsschotsen nabij Spitsbergen (foto: R. Bintanja).
Scheepvaart tussen zee-ijsschotsen nabij Spitsbergen (foto: R. Bintanja).

Recente nieuws- en klimaatberichten

  1. Vaker tropische nachten in Nederland

    Tropische nachten waarin de temperatuur niet beneden de 20 graden afkoelt komen steeds vaker voor...

    26 juni 2026 - Klimaatbericht
  2. Weermodellen profiteren van satelliet EarthCARE

    Als eerste mondiale weercentrum is het European Centre for Medium-Range Weather Forecasts (ECMWF)...

    25 juni 2026 - Nieuwsbericht
  3. Zware aardbevingen in Venezuela

    Venezuela is afgelopen nacht kort na elkaar getroffen door twee zware aardbevingen. Om 2.04 uur N...

    25 juni 2026 - Nieuwsbericht
  4. Vaker extreem warme dagen in Nederland

    Extreem warme dagen met een maximumtemperatuur van minstens 35 graden komen steeds vaker voor in ...

    24 juni 2026 - Klimaatbericht
Toon alle nieuws- en klimaatberichten